De spark is een typisch Zweedse slee met twee lange glijders met voorop een stoeltje. Je beweegt de slee voort door met een voet op een van de glijders te gaan staan en met de andere voet te steppen. Spark komt van het Zweedse werkwoord sparka dat schoppen of trappen betekent.

De spark is waarschijnlijk 150 jaar geleden in Zweden uitgevonden. Voor de uitvinding van de spark gebruikte men een ander soort slee, de drögen. Met deze slee werden zware lasten vervoerd zoals brandhout. De drögen was echter zwaar en lomp. De spark was slanker, had een zitje en de glijders waren naar achteren verlengd zodat je er op kon staan en steppen. De spark was nog steeds een transportmiddel maar werd nu ook gebruikt voor pleziertochtjes en om te sporten. Rond 1880 verscheen in het Stockholms Dagblad een artikel dat beschreef hoe gezond het was om je met deze nieuwe slee voort te bewegen: “Je kon met de snelheid van een schaatser en met weinig inspanning kilometers glijden op een bevroren ondergrond en genieten van de winter.” In 1888 werd in Stockholm de eerste sparkclub opgericht. In 1889 vond de eerste wedstrijd over 15 kilometer plaats. De winnaar had er 51 minuten over gedaan om de afstand af te leggen.

Een sprak voorzien van een motor.

Of dit nu een goed idee is…

Aanvankelijk was de hele spark van hout en moeilijk om te besturen. Begin vorige eeuw ontstond een model met glijders die een beetje mee gaven waardoor het sturen gemakkelijker ging. Destijds waren er ongeveer twintig fabrikanten van de sparks. De grootste fabrikant was Malmkvist och Son die 120.000 sparks per jaar maakten. Toen in het midden van de vorige eeuw er meer autos kwamen en er gestrooid werd daalde het aantal fabrikanten gestaag. Vandaag de dag is nog één fabrikant in Zweden over: Vansbro Sparkfabrik. Dit familiebedrijf heeft ongeveer acht medewerkers en maakt nog ruim 10.000 sparks per jaar in zes verschillende modellen. Sparks worden ook gemaakt en gebruikt in Noorwegen en Finland. In landen met een vergelijkbaar klimaat zoals Canada en Rusland zie je ze amper. Zelfs in de alpenlanden zijn ze zeldzaam.

Een foto uit 1930.

Foto: Vansbro Sparkfabrik, Fotograaf: Nisse Cronestrand

Af en toe zie je nog een spark. Het is een ideaal vervoermiddel op gladde wegen en geeft steun. De slee is daarom ook voor ouderen of mensen die onzeker zijn op een gladde weg een prima vervoermiddel. En als je er wielen onder zet heb je gewoon een soort rollator. IJsvissers gebruiken soms een spark omdat je er gemakkelijk spullen op kunt meenemen. Sparks worden nog steeds verkocht, in de winter kun je ze vaak vinden bij een grote Coop, Granngården etc. Op de site van de Vansbro Sparkfabrik vind je een lijst van alle wederverkopers. Als je een oude spark zoekt dan zul je loppissen moeten gaan afstruinen.

Hem62 organiseert vakanties naar Värmland en schrijft reisgidsen over Zweden. Onze reisgidsen over Värmland en Dalarna zijn te bestellen in onze webshop.
Ons vakantieaanbod vind je op deze website.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrondartikel, maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.