Lördagsmys: Härbre

Als je door Zweden rijdt zie je vele schuren en schuurtjes. Er is echter één soort die opvalt: een schuurtje dat op poten staat en dat zomaar in het landschap lijkt te staan. Dit type schuurtje heet een härbre maar wordt soms ook aangeduid als stolpbod, häbbare of häbbre. De schuurtjes werden gebruik als opslag voor levensmiddelen, kleding of gereedschap. In de zomer werden ze ook gebruikt als extra slaapkamer.

Een härbre in het Såguddens openluchtmuseum bij Arvika.

Soms heeft een härbre een twee of drie verdiepingen waarbij de bovenste voornamelijk in de zomer als slaapkamer gebruikt werd. Als er een houtkachel in gebouwd was kon de häbre ook in de winter gebruikt worden. De ingang van een härbe zit meerstal aan de korte zijde maar in sommige delen van Dalarna en Värmland komt het voor dat de ingang in de lange zijde is. In Dalarna zie je door de tijd heen de verschillen in constructie. Een härbe met de ingang aan de lange zijn zijn vaak uit de 17de eeuw of ouder.  Een häbre met de ingang aan de korte zijde is vaak wat jonger en is vaak uit de 18de of 19de eeuw.

Doordat een häbre op poten staat is deze goed bestand tegen vocht en ongedierte. Verder staat een häbre een eindje van de boerderij omdat men bang was voor brand die kon overslaan tussen de gebouwen. De constructie van een häbre is robuust zodat deze veel weersinvloeden kan doorstaan en staat er vaak nog als de oorspronkelijke boerderij al lang verdwenen is.

De sami hebben twee varianten van de härbe. De ene variant is de Ajtte die gelijk is aan de häbre in de andere delen van Zweden. De andere variant is de Njalla die slechts op één poot staat.

Njalla (Foto: Gudrun Norstedt)

Als je meer wilt weten over het oude Zweden is een bezoek aan een hembygdsgård of openlucht museum aan te raden.
Tip: In de buurt van Arvika ligt het Såguddens Museum (gratis toegankelijk).