Lang voordat er elektriciteit was, werd waterkracht al gebruikt. Oude industrie vind je daarom meestal in de buurt van stromend water. De kracht van het water werd gebruikt om smederijen, molens, zagerijen etc. aan te drijven. Aan een riviertje lagen dan ook verschillende gebouwen en gebouwtjes met een ieder hun eigen functie.

In de buurt van Ekshärad ligt Hamra Vadmalsstamp. Op de boerderij Hamra leefde men in de 19de en in het begin van de 20ste eeuw van de producten die men hier maakte. Er waren onder andere een vadmalsstamp, skvaltkvarn, zagerij en smederij.

Een goede vertaling van vadmalsstamp kon ik niet vinden, maar ik weet nu wel wat het is. Met een vadmalsstamp werd vroeger van wol, vilt (vadmal) gemaakt. Dit werd gedaan door de wol nat te maken en te stampen, daarom de toevoeging “stamp”. De wol werd eerst gesponnen en daarna geweven tot een doek. Daarna deed men de doek in een bak water en door er met de blote voeten op te stampen grepen de vezels in elkaar en werd het vilt.  Het kon wel 8 tot 12 uur duren voordat men klaar was met stampen. De doek waarmee men begon kon wel tot de helft krimpen voordat het vilt was. Als men klaar was met stampen moest het vilt uitgespoeld worden en opgespannen om te drogen. Een door water aangedreven stamp zorgde ervoor dat het stampen met de blote voeten niet meer nodig was. Eerlijk gezegd denk ik ook dat van mijn voeten na een paar uur stampen hoogstens een paar stompjes zouden zijn overgebleven.
Deze link Stampa vadmal på skansen toont een filmpje hoe vadmal, vilt, gemaakt werd. Het filmpje is in het Zweeds maar alles wordt zo langzaam uitgelegd dat het ook te volgen is als je niet of weinig Zweeds spreekt, de beelden spreken voor zich

Skvaltkvarn. Tekening Carlo Maccanti – CC BY 3.0

Verder stond er bij Hamra een zogenaamde skvaltkvarn. Een skvaltkvarn is een bijzondere uitvoering van een watermolen. Dit type watermolen werkt niet met een groot verticaal waterrad, maar met een klein horizontaal waterrad. Deze watermolen is klein en eenvoudig van opzet. Het water drijft het horizontale waterrad aan en op dezelfde verticale as is ook de molensteen geplaatst. Deze watermolens werden vooral lokaal gebruikt. Eigenlijk zijn ze een hele vroege voorloper van de keukenmachine.

Het meer Sågtjärn bij Hamra. Hier komt het water vandaan voor de aandrijving.

Vadmalsstamp

De gebouwtjes op een rij.

Hamra Vadmalsstamp is een leuke plek om een kijkje te nemen. Je krijgt een idee van hoe het vroeger aan toe moet zijn gegaan en het is ook nog eens leerzaam. Je vindt Hamra Vadmalsstamp door van Ekshärad naar Torsby te rijden en bij het bordje “Vadmalsstamp” linksaf te slaan en door te rijden tot je er bent.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrond artikel maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.

Hem62 schrijft reisgidsen met verhalen, toeristische tips en wandelingen. Onze gids over Värmland is hier te bestellen: Värmland, ongerept en avontuurlijk Zweden

6 juni is de Zweedse “Nationaldagen”, de nationale feestdag van Zweden. Toch is dit niet altijd zo geweest. Pas op 6 juni 1983 werd de dag tot een nationale feestdag verklaard. Daarvoor heette 6 juni de “Dag van de Zweedse vlag” (Svenska flaggans dag). Sinds 2005 is 6 juni een officiële nationale feestdag en vrije dag waarvoor tweede Pinksterdag werd ingeleverd.

De dag wordt op 6 juni gevierd ter herinnering aan het feit dat Gustav Vasa op 6 juni 1523 tot koning van Zweden gekozen werd. Zweden maakte zich toen ook los van de unie van Kalmar (een unie tussen Denemarken, Noorwegen en Zweden) en werd een zelfstandig land. Verder werd op 6 juni 1809 de grondwet ondertekend die de grondslag legde voor het moderne Zweden.

De inspiratie voor een nationale dag ontstond doordat Noorwegen en Denemarken al een nationale dag hadden en Zweden niet. Voor een nationale dag in Zweden werden meerdere voorstellen gedaan: Gustav Adolfsdagen op 6 november, de sterfdag van Karl XII op 30 november, de verjaardag van de koning en midsommarafton dat toen altijd op 23 juni gevierd werd.

Het toeval wil dat op dinsdag 6 juni 1893 op Skansen, een openluchtmuseum in Stockholm, de afsluiting van het jaarlijkse lentefeest gehouden werd. Dit feest vond plaats op iniatief van Artur Hazelius, de grondlegger van Skansen en het Noords museum (Nordiska Museet). Het jaar daarna schreef het Svenska Dagbladet: dat het feest op Skansen net zoals het voorgaande jaar gevierd moest worden als een Zweedse nationale dag. In 1916 werd 6 juni ingesteld als de dag van Zweedse vlag, “flaggans dag”, daarvoor was het een onofficiële feestdag.

Vlaggen werden vroeger vooral gebruikt op zee en niet op het land. In 1873 besloot koning Oscar II dat er een vlaggenmast moet komen op het paleis in Stockholm en dat de vlag gehesen moest worden als hij daar verbleef. Dit stuitte op kritiek van de inwoners want vlaggen hoorden niet op het land thuis. Oscar zette echter door en langzaam werd zijn voorbeeld gevolgd door hooggeplaatste personen, pastorieën, scholen en stations. Het hijsen van een vlag werd vanaf toen steeds gewoner.

De vlag die je nu overal ziet kreeg dit uiterlijk pas in 1906. Van 1844 tot tot 1905 was Zweden verenigd in een unie met Noorwegen. De Zweedse en ook de Noorse vlaggen waren toen voorzien van een merkteken van die unie dat de kleuren van beide landen had. De unie eindigde in 1905 en in 1906 kreeg Zweden een nieuwe vlag. Het merkteken van de unie verdween en de vlag kreeg een lichtblauwe kleur.

 

Nationaldagen wordt overal in Zweden gevierd en veel gemeentes organiseren festiviteiten. De grootste viering is in Stockholm op Solliden op Skansen. De koninklijke familie is hier ook aanwezig en het geheel wordt uitgezonden op de Zweedse TV (SVT).

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrond artikel maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.

 

 

In de buurt van Siljansnäs vind je Alviken en Byrviken een tweetal inhammen van het Siljan. De twee inhammen worden van elkaar gescheiden door het schiereiland Storön. Over het schiereiland en rondom het Alviken vind je een wandeling van ruim 7 kilometer. De wandeling begint bij het clubhuis van de Siljansnäs roeivereniging. Als je je wandelschoenen hebt aangedaan en op pad wilt begin je niet met wandelen maar met roeien! Aan de oever liggen bootjes die je mag gebruiken om naar het uiterste puntje van Storön te roeien. Zodra je van wal gestoken bent zie je in de verte de plek waar je op Storön weer moet aanleggen.

Let op: zorg ervoor dat er altijd aan iedere kant een bootje ligt. Dus als je het laatste bootje genomen hebt sleep dan een ander bootje terug. 

Aan de overkant gaat de wandeling verder over het schiereiland Storön. Heel even wandel je door een weide en zie je links en rechts in de verte Alviken en Byrviken, daarna volg je een bospad en wordt je omsloten door bomen. Na een tijdje verlaat je het bos en wandel je over een brede zandweg tussen akkers. Nadat je van Storön afgewandeld bent buigt het pad naar rechts en volgt het de oever van Alviken. Onderweg passeer je aanlegsteigertjes en zandstrandjes. Af en toe verlaat het pad de oever en wandel je langs akkers en struiken.

Bijna aan het eind van de wandeling splitst het pad zich. Hier kun je ervoor kiezen om dicht langs de waterkant te lopen (sjönära) of om een kleine omweg te maken mocht het te nat zijn.  Niet veel later zie je in de verte het clubhuis alweer en ben je terug bij het beginpunt.

Uitzicht op Alviken en Storön vanaf het Naturum in Siljansnäs.

In onze reisgids Dalarna, rondom het Siljan vind je nog meer toeristische tips, foto’s, verhalen en wandelingen over deze provincie.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrond artikel maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.

Als je over de E45 van Sunne naar Torsby rijdt zie je over de hele afstand aan de rechterkant het meer Övre Fryken, dit meer is 40 kilometer lang en 2 kilometer breed.  Ongeveer halverwege tussen Sunne en Torsby ligt de rastplats Tossebergsklätten. De rastplats is voorzien van toiletten (ook een invalidentoilet), picknickbanken, vuilnisbakken en een bord met toeristische informatie. Vanaf deze plek heb je een mooi uitzicht over het meer Övre Fryken.  Nu is dit een mooie plek voor een pauze, maar de afslag naar de plek waar je het allermooiste uitzicht heb je gemist. Ongeveer 1,5 kilometer voor de rastplats is er een afslag naar Tossebergsklätten en dan kom je op een weg die je helemaal naar de top brengt.

Uitzicht van de rastplats

Het schijnt dat toen Selma Lagerlöf op de top stond en haar blik over het landschap liet glijden inspiratie op deed voor haar boek Gösta Berling. Zij doopte Tossebergsklätten in haar boek om tot Gurlita klätt en het meer Övre Fryken tot boven-Lövenmeer. De berg en het meer worden genoemd in het hoofdstuk “De groote beer op Gurlita Klätt”, misschien zag ze zelfs wel een beer toen ze op de top stond.

Uit het boek Gösta Berling:
De groote beer heeft zijn hol op den prachtigen bergtop, die Gurlita Klätt heet en zich steil en ontoegankelijk aan den oever van ‘t boven-Lövenmeer verheft.
De wortels van een omgevallen den, waartusschen ‘t mos is blijven hangen, vormen, de wanden en ‘t dak van zijn woning; takken en twijgjes beschutten die, en de sneeuw dekt ze toe. Daarbinnen kan hij liggen en rustig slapen van den eenen zomer tot den anderen.

Uitzicht vanaf de top

De weg naar de top is de steilste weg van Zweden en stijgt 200 meter over een afstand van 2 kilometer. Sommige stukken hebben een hellingspercentage van 20%. De weg is smal en heeft hele krappe bochten waardoor deze niet geschikt is voor caravans of campers. Wandelaars kunnen via het 2 kilometer lange wandelpad de berg beklimmen.

Op de top heb je het allermooiste uitzicht over Övre Fryken. Het restaurantje en de uitzichttoren op de top zijn alleen in de zomer open.

Uitzicht over Fryken vanaf de uitkijktoren.

Vanaf de uitzichttoren de andere kant op.

Tossebergsklätten is een van de vele toeristische tips uit onze reisgids Värmland, ongerept en avontuurlijk Zweden

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrond artikel maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.

Dit weekend is De Scandinavië Markt op het terrein van Museum Schokland. Deze zaterdag daarom een iets andere “mys” dan anders. Als je dit leest zijn wij op weg naar Schokland of misschien al aan het opbouwen of is de markt al open!

Gisteren hebben we de laatste voorbereidingen getroffen: reisgidsen en flyers ingepakt, prijslijsten gemaakt, powerbank opgeladen, pinapparaat gecontroleerd. Verder hebben we thuis gezocht naar dingetjes voor de aankleding waarvan we wisten dat we ze hadden, maar waar lagen ze ook al weer? Uiteindelijk vind je ze dan op een plek waarvan je zeker wist dat je ze daar niet neer gelegd had. Gelukkig werden onze nieuwe rollup-banners ook op tijd geleverd. We realiseerden ons in Zweden dat we nieuwe nodige hadden omdat de vorige stuk was gegaan. Internet is dan enorm handig, in Zweden ontwerpen en in Nederland laten drukken en bezorgen. Vanmorgen zit (of zat) onze auto in ieder geval vol met spullen voor de markt.

Voor het opbouwen hebben we een duidelijke taakverdeling, samen brengen we de spullen naar de stand, daarna breng ik de auto naar de parkeerplaats en Suzanne richt de stand in. Als ik dan terug kom is het mijn taak om zoveel mogelijk overal vanaf te blijven totdat alles op de juiste plek staat. Wat mij dan de gelegenheid geeft om alvast een rondje over het terrein te maken.

Als alles staat maken we een rondje over het terrein om even bij te praten. Daarna nemen we nog even onze taakverdeling door voor de dag door en is het wachten op de bezoekers. Iedere keer is het weer spannend: wie komen er langs? wordt het druk?

Klik op het kaartje voor een grote formaat.

Dit jaar staan we op het middenterrein op standnummer 61. We hadden natuurlijk graag op plek 62 willen staan 🙂 maar die was al helaas vergeven.

Het belooft een mooie markt te worden. Zoals op de website van de Scandinaviëmarkt staat:

Naast een bomvol marktterrein met meer dan 70 kramen met alles wat Scandinavië te bieden heeft op het gebied van WONEN & DESIGN • ETEN • OUTDOOR & REIZEN • MODE & HANDVAARDIGHEID, is er voor de bezoekers van de Scandinavië Markt 2019 weer een super leuk en interessant aanvullend programma samengesteld. Iedereen is van harte welkom, voor jong en oud is er van alles te doen en te zien!

Wil je dit weekend iets “mysigs” doen? Kom naar de Scandinavië Markt!

De Scandinavië Markt is op zaterdag en zondag geopend van 10.00 tot 17.00 uur op het terrein van Museum Schokland. Meer informatie vind je op de website van de Scandinavië Markt.