De kanelbulle (meervoud kanelbullar) is het meest populaire gebak van Zweden. Dit simpele kaneelbroodje werd bekend in de jaren 50 van de vorige eeuw, maar het broodje zoals we dat nu kennen ontstond al in de jaren 20. Na de eerste wereldoorlog werden de grondstoffen zoals kaneel en tarwebloem beter verkrijgbaar en de bakkers wilden toen iets anders bakken dan gewoon tarwebrood. Ze rolden het deeg uit, smeerden er boter op en strooiden er kaneel en suiker over. Daarna werd het deeg opgerold en in stukken gesneden. De opgerolde plakken deeg werden bestreken met ei, bestrooid met parelsuiker en gebakken. Zo ontstond de eerste kanelbulle. Dat het broodje populair is blijkt wel als je op een Zweedse kalender kijkt, bij 4 oktober staat daar kanelbullensdag, de dag van de kanelbulle.

Dat de kanelbulle op 4 oktober een eigen dag heeft is te danken aan Kaeth Gardestedt uit Malmö. Toen ze werkte bij de Hembakningsrådet kreeg ze opdracht om ter gelegenheid van het 40 jaar bestaan in 1999 iets te bedenken. De Hembakningsrådet heeft als doel iedereen te inspireren om te bakken. Dus vond ze dat dit met gebak moest. Volgens Kaeth is het meest Zweedse gebak dat er bestaat de kanelbulle. De kanelbulle was het gebak waar alle Zweden naar verlangen als ze in het buitenland zijn en hun herinneren aan hun jeugd. De Hembakningsrådet vond dit een goed idee en zo ontstond op 4 oktober 1999 de eerste kanelbullensdag. Dat de dag zo’n succes was gaf aan dat dit simpele broodje een speciale plek heeft in het hart van de Zweden. Volgens Kaeth zijn er nergens anders ter wereld echte kanelbullar. Er zijn broodjes die er op lijken maar ze zijn nooit zo goed en lekker als de echte Zweedse.

Advertentie: Hem62 is ook aanwezig op Scandinavië-XL

Het kiezen van een goede datum was nog best lastig. Veel maanden zijn in Zweden al verbonden met gerechten: semlor (februari), Pasen (maart/april), haring, aardappelen en aardbeien (juni), kreeft en surströmming (augustus/september), gans (november) en lussekatter en kerst (december). Aangezien de Hembakningsrådet ook in de herfst gestart was, was oktober een goede maand. 4 oktober 1999 was in Zweden ook de internationale dag van het kind. Kaeth vond dat een geschikte dag omdat Kanelbullensdag een dag moest zijn waarop je stilstond bij de medemens.

Zelfs supermarkten adverteren met recepten. Zelf bakken is toch altijd lekkerder dan kant en klaar.

Kanelbullar bakken is niet moeilijk, op de website van de kanelbullensdag staat het recept (in Nederland liggen ze ook bij IKEA in de vriezer). Of je ze nu zelf bakt of alleen afbakt, je huis vult zich met een heerlijke geur. Als je in Zweden bent kun je kanelbullar bij iedere supermarkt kopen en bij veel cafeetjes zie je vaak het bordje Kaffe och bulle.

Ook bij de Biltema, een winkel die helemaal niets met levensmiddelen van doen heeft, vind je een aanbieding voor een Kanelbulle och Kaffe. (5 kr is ca. 50 cent)

Hem62 schrijft reisgidsen over Zweden met verhalen, toeristische tips en wandelingen. Onze reisgidsen over Värmland en Dalarna zijn te bestellen in onze webshop.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrondartikel, maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.

Zweden kent bijna 5.000 natuurreservaten. Deze natuurreservaten zijn er echter niet alleen maar voor de toeristen. Ze dienen er ook voor om de biodiversiteit te bewaren, waardevolle natuur te beschermen of te herstellen en als habitat voor beschermde soorten. In Zweden kent men het allemansrecht, in een natuurreservaat gelden vaak andere regels en is niet zomaar alles toegestaan. Het is daarom aan te raden het informatiebord te bekijken om te zien wat wel niet toegestaan is. Op het informatiebord staat ook waarom dit reservaat bijzonder is en welke dieren en planten er voorkomen.

De grens van een natuurreservaat herken je aan een blauw bordje met een sneeuwkristal. Värmland kent ongeveer 200 grote en kleine natuurreservaten. Al deze reservaten vallen onder het Naturvårdsverket in Zweden, het overheidsbureau voor milieubescherming en milieuvraagstukken. Naast de natuurreservaten houdt dit bureau zich ook bezig met de 4.000 Natura 2000 gebieden en de 30 Nationale parken in Zweden. Natura 2000 is een Europees netwerk voor beschermde gebieden. Of het nu om een Nationaal park, een Natura 2000 gebied of een natuurreservaat gaat. Stuk voor stuk zijn ze het bezoeken waard. In deze lördagsmys gaan we kriskras door Värmland en nemen we je mee langs enkele van deze prachtige gebieden.

Glaskogen (Årjäng)
Dit is, met bijna 29.000 hectare, het grootste natuurreservaat van Värmland. Je vindt er talrijke meertjes en riviertjes. Je kunt er kanoën, zwemmen of wandelen. Het reservaat bevat 300 kilometer aan wandelpaden. In het reservaat is er bij Lenungshammer een bezoekerscentrum.

Glaskogen in de winter.

Hovfjället (Torsby)
In de winter kun je er skiën en langlaufen, in de zomer kun je er prachtige wandelingen maken. De wandelingen beginnen op de top en variëren in lengte van 4 tot 12 kilometer.

Hovfjället, uitzicht van Peckarhalla.

Sleeën op Hovfjället.

Värmlandsskärgården (Hammarö)
Dit reservaat ligt helemaal in het zuiden van Värmland en omvat een deel van het meer Vänern, enkele eilanden en Hammarö Sydspets. aan de oever met het meer Vänern vind je een scherengebied waar je prachtig kunt wandelen en zwemmen.

Hammarö Syspets, Värmlandsskärgården.

Värmlandskärgården, Hammarö Sydspets

Fräkensjömyrarna (Hagfors)
Dit natuurreservaat is ongeveer 30 vierkante kilometer groot. Het gebied omvat bossen, meertjes en moerassen. Door het gebied gaan een tweetal wandelingen: Alfaleden (10 kilometer) en Valpleden (2,5 kilometer).

Fräkensjömyrarna

Byamösserna (Arvika)
Dit natuurreservaat is iets meer dan 700 hectare. H.K.H. Prins Carl Philip en H.K.H. Prinsessan Sofia zijn de beschermers van het reservaat. Het reservaat is aan hun aangeboden ter gelegenheid van hun huwelijk op 13 juni 2015. Het 3,5 kilometer lange wandelpad door het reservaat heet daarom ook Hertigparets vandringsled oftewel De wandeling van het hertogpaar.

Byamosserna (maar dat staat ook op de steen)

Brattforsheden (Hagfors)
Dit gebied heeft een grootte van ongeveer 11.000 hectare en bestaat uit een aantal natuurreservaten: Brattfors brandfält, Geijersdalsmossen, Kittelfältet en Lungälvsravinerna en een deel is Natura 2000 gebied. Het gebied kent 75 kilometer aan wandelplaatsen, er staan schuilhutten en er zijn plekken waar je mag bbq-en.

Ergens in Brattforsheden.

Vooral niet vergeten om goed rond te kijken.

Dit stukje is geen natuurreservaat (maar wat het dan wel is?)

Als we onderweg zijn genieten we continu van de prachtige natuur. Als we dan zo’n bordje zien met naturreservat vragen we ons dan vaak af waar we tot nu toe dan waren.
Hem62 schrijft reisgidsen over Zweden met verhalen, toeristische tips en wandelingen. Onze reisgidsen over Värmland en Dalarna zijn te bestellen in onze webshop.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrondartikel, maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.

De rivier de Klarälv stroomt van noord naar zuid door de provincie Värmland. De rivier is ongeveer 460 kilometer lang waarvan deze 300 kilometer door Zweden stroomt. Klarälv betekent in het Zweeds letterlijk heldere rivier.

De rivier begint als een beekje in Härjedalen (Zweden) dat uitmondt in het meer Rogen op de grens van Zweden en Noorwegen. Vanaf Rogen stroomt de rivier naar het meer Femunden en heet de Femundselva. Een stuk verder naar het zuiden, bij Trysil, krijgt ze de naam Trysilelva. Helemaal in het noordelijkste puntje van Värmland, bij Långflon, stroomt de rivier eindelijk Zweden in en krijgt ze de naam Klarälv. Hier stroomt ze eerst door de Höljessjon. Dit stuwmeer en de bijbehorende waterkrachtcentrale zorgen voor elektriciteit en ook het waterpeil in de rivier. Na het stuwmeer slingert de Klarälv helemaal naar Karlstad in het zuiden van Värmland. Aan de hand van foto’s nemen we je mee op een tocht langs en over de Klarälv.

Höljessjön

De Klarälv bij Höljes.

De oever van de Klarälv ten noorden Sysslebäck in prachtige herfstkleuren.

Uitzicht op het Klärälvdal vanaf Branäs.

Huskysledetocht in de buurt van Spikebol op een bevroren Klarälv.

De Klarälv bij Stöllet.

Kanovaren tussen Stöllet en Fastnäs.

Kanotocht tussen Tönnet en Edebäck.

Met je zelfgebouwde vlot de Klarälv afzakken kan natuurlijk ook.

De hoogste natuurlijke waterval in de Klarälv bij Munkfors.

De Klarälv bij Edeby.

De oude stenen brug over de Klarälv in Karlstad.

Een van de zijarmen van de Klarälv in Karlstad.

Rijksweg 62 wordt ook wel Klarälvsvägen genoemd. Deze weg loopt vanaf de Noorse grens bij Långflon via Stöllet en Ekshärad naar Karlstad en volgt voor een groot deel de oever van de rivier. De hele afstand is ongeveer 230 kilometer. Soms rij je vlak langs de Klarälv, soms zie je rivier nog net in de verte tussen de bomen. We hebben deze weg ontelbare keren gereden en ieder seizoen worden we weer verrast door de prachtige omgeving.

Rijksweg 62, Klarälvsvägen.

Als je je afvraagt waarom er soms Klarälv staat en soms Klarälven komt dat omdat in het Zweeds het bepaald lidwoord achter het zelfstandig naamwoord wordt geplakt. Het Zweedse woord voor rivier is älv, een rivier is en älv en de rivier is älven. Voor de taalkundigen: dit heet een postpositief lidwoord of aangehecht lidwoord.

Hem62 schrijft reisgidsen over Zweden met verhalen, toeristische tips en wandelingen. Onze reisgidsen over Värmland en Dalarna zijn te bestellen in onze webshop.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrondartikel, maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.

Bruk is een uitgang die je vaak ziet en hoort in Zweden, zo is er järnbruk, skogsbrug, lantbruk, pappersbruk, glasbruk etc. Er is zelfs een brukshund. Maar wat betekent dat bruk nu eigenlijk?

Met bruk worden activiteiten bedoeld die grondstoffen winnen of verwerken. Het begrip verwijst niet alleen naar de fabriek of mijn maar ook naar de gebouwen die er allemaal bij horen, inclusief de woonhuizen. Een bruk was dan ook een gemeenschap op zich, de zogenaamde brukssamhälle. De inwoners van zo’n gemeenschap waren meestal nauw verbonden met de belangrijkste industrie in de regio. In zo’n gemeenschap ontwikkelde zich dan ook nog vaak een speciale mentaliteit, de bruksmentalitet. De gemeenschap was sterk hiërarchisch en de eigenaar van de bruk, de brukspatron regelde zo’n beetje alles en was bepalend voor de leefomstandigheden van iedereen in de bruk. Hij betaalde het contante salaris, dat doorgaans erg laag was, zorgde voor woningen, onderwijs en gezondheidszorg. De arbeiders hadden ook spullen nodig die niet te koop waren bij de naburige boeren waardoor de brukspatron ook hiervoor moest zorgen en betalen. Dit betekende dat de arbeiders vaak schulden hadden en daarom niet konden vertrekken.

Aan het voorvoegsel kun je afleiden wat voor soort bruk het was, een järnbruk hield zich bezig met het verwerken van ijzer(erts), lantbruk of jordbruk gaan over landbouw, een pappersbruk over papier en een glasbruk over glas.

De brukshund is een werkhond zoals een husky die een slee trekt of een border collie die schapen drijft, maar ook waakhonden, speurhonden, narcoticahonden etc. zijn brukshundar. Er bestaat zelfs een mögelhund, een schimmelhond. Dit is een hond die getraind wordt om verborgen schimmelaanvallen in gebouwen op te sporen.

Eind 19de eeuw en begin 20ste eeuw kende me de bruksdöden, de dood van de bruk. Veel kleinere, met name, järnbruk zijn toen ontmanteld en vervangen door nieuwe en grotere fabrieken.

Munkfors Bruk

Tegenwoordig zijn veel oudere bruk openluchtmusea geworden die een kijkje geven in de gemeenschappen van vroeger en hoe er toen gewerkt werd.

Munkfors bruk, dit wat vroeger een järnbruk. Tegenwoordig vind je er nog een oude zogenaamde Martinoven waar vroeger van ruwijzer staal werd gemaakt, een klein brandweermuseum en nog andere gebouwen en voorwerpen uit lang vervlogen tijden. Daarnaast is de lokatie ook nog eens prachtig, want ernaast ligt de hoogste natuurlijke waterval in de rivier de Klarälv.

Munkfors bruk

Munkfors bruk ligt bij de hoogste natuurlijke waterval in de Klarälv.

Borgvik was een voormalige järnbruk en is een van de best bewaarde bruk in Värmland. Hier kwam ook een deel van het van het ijzer voor de Eiffeltoren vandaan. Tegenwoordig kun je mooi wandelen door de bruk, je ziet de gebouwen en ruïnes van de vroegere industrie, maar ook de oude woonhuisjes en het kerkje.

Borgvik

Borgvik

Natuurlijk zijn er nog veel meer bruk in Värmland (en de rest van Zweden). Naast openluchtmusea, zijn de bruk ook vaak de locatie voor evenementen zoals tentoonstellingen en markten. Een bezoek is dan zeker aan te raden.

Hem62 schrijft reisgidsen over Zweden met verhalen, toeristische tips en wandelingen. Onze reisgidsen over Värmland en Dalarna zijn te bestellen in onze webshop.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrondartikel, maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.

In Kristinehamn staat een van de grootste sculpturen ter wereld van Pablo Picasso. Hoe de sculptuur van de in Malaga (Spanje) geboren kunstenaar daar terecht gekomen is, is toeval.

Het hele verhaal begint op een stoffige zandweg in de late jaren vijftig van de vorige eeuw. Bengt Olsson, een kunstenaar uit Kristinehamn, ontmoette daar toevallig de Noorse kunstenaar Carl Nesjar. Carl Nesjar was net begonnen met experimenteren met een nieuwe betonsoort. Picasso die gefascineerd was door de mogelijkheden van beton was daarom met hem gaan samenwerken. Picasso en Carl waren begonnen aan een reeks sculpturen en schilderijen genaamd “Les dames de Mougins” met de vrouw van Picasso, Jacqueline, als thema.

In het atelier van Nesjar bekeek Olsson een kartonnen model uit de serie “Les dames de Mougins” en Nesjar zei dat hij dat in het echt kon maken voor 150.000 kronen. Olsson zag in dat dit een unieke kans was en overtuigde de gemeenteraad in Kristinehamn ervan om het kunstwerk te laten realiseren. Het idee om de sculptuur in Kristinehamn te plaatsen werd aan Picasso verkocht met foto’s en muziek om de juiste sfeer te schetsen. Picasso antwoordde met een foto van de plaats waar het kunstwerk moest komen te staan, waar hij alleen maar “Oui, Picasso 7.7 1964” op had geschreven.

De toestemming van Picasso was er en Carl Nesjar kon met de bouw beginnen. Op midsommarafton 1965 werd de sculptuur ingewijd. Picasso volgde de werkzaamheden van Carl Nesjar door filmopnames, hij heeft het werk nooit in het echt gezien. Sinds 1965 hebben echter velen het werk bekeken en er wat van gevonden.

De sculptuur ligt op een schiereiland aan het begin van een inham, Vålösundet, richting de haven van Kristinehamn. Wat je ook van de sculptuur vindt, de ligging is prachtig. Als je uitgekeken bent kun je in de buurt op een terrasje gaan zitten, een wandeling maken of zwemmen. Tegenover Café Pärlan ligt de steiger waar je een bootje kunt nemen naar een van de eilandjes in Vänern om te gaan wandelen of zwemmen.

Zelfs als je niet van kunst houdt is het een mooie plek om te bezoeken.

Als Vänern bevroren is kun je de sculptuur vanaf het ijs bekijken.

Feiten
De sculptuur in Kristinehamn is 15 meter hoog. De pilaar heeft een diameter van 1,65 meter en de beide “vleugels” zijn 6 bij 4 meter. Een vleugel weegt ongeveer 8 ton. Het werk is uitgevoerd in natuurbeton. Dit is beton waarbij een vorm gevuld wordt met stenen en er daarna wit cement tussen gespoten wordt. De decoratie op het kunstwerk is gezandstraald.

Hem62 schrijft reisgidsen over Zweden met verhalen, toeristische tips en wandelingen. Onze reisgidsen over Värmland en Dalarna zijn te bestellen in onze webshop.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrondartikel, maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.