Zweden kende vroeger zomerboerderijen waar het vee in de zomer naar toe gebracht werd. Het land dicht bij de boerderij leverde namelijk te weinig op om van te kunnen leven en vee te houden. Terwijl de mannen in de zomer werkten op de boerderij brachten de vrouwen en kinderen het vee naar de zomerboerderij waar het kon grazen. De boerderijen lagen vaak diep in de bossen of hoog op de bergen. De paden naar de zomerboerderij waren smal en gingen door ruig terrein. Even naar huis wandelen was erg moeilijk waardoor families in de zomer gescheiden leefden.

Koeien worden naar de weide gebracht.

Een zomerboerderij was vaak eigendom van meerdere boerderijen die er ieder hun eigen huisjes en schuurtjes hadden. Overdag kon het vee grazen en ‘s avonds werd het gemolken en in de stal gezet. In de stal kon het dan rusten en had het geen last van muggen, andere insecten en roofdieren. Om de stal vrij van muggen te houden werd vaak in potten een vuurtje gemaakt met daarop nat mos zodat het goed rookte in de stal en het ongedierte weg bleef.

Het koken van mesost, een kaas die gemaakt wordt door wei in te koken

Het werk op de zomerboerderij werd meestal gedaan door (jonge) vrouwen. Dat het werk vooral door vrouwen gedaan werd was om dat het voor volwassen mannen bij wet verboden was om vee te drijven. Verder waren de mannen op de thuisboerderij gewoon nodig voor de landbouw. De bezigheden op de zomerboerderij waren  voornamelijk het werk dat op de thuisboerderij ook al door vrouwen gedaan werd. De vrouwen zorgden voor het vee en maakten houdbare producten zoals kaas en boter die na de zomer weer meegenomen werden naar de thuisboerderij.

In de verte de Balzerjungfrun.

Zomerboerderijen vind je vooral in Dalarna maar ook in een deel van de overige provincies waaronder Värmland. Op een zomerboerderij ontstond een eigen cultuur met muziek, tradities en legendes. Een van de legendes is die van de Balzerjungfrun die we een paar jaar geleden bezochten. De cultuur rondom de zomerboerderijen was van grote invloed op de Zweedse volksmuziek. Liedjes en lokroepen werden gebruikt om het vee bij elkaar te houden tijdens het drijven en roofdieren weg te jagen. De liedjes waren niet alleen praktisch maar dienden ook als vermaak.

Een vrouw blaast op een “lur”, een hoorn om het vee te roepen.

Om het vee aan het einde van de dag weer naar huis te lokken werden koeien- en geitenhoorns en lokroepen gebruikt. De manier van roepen die gebruikt werd om het vee te lokken wordt kulning genoemd. Deze manier van zingen klinkt mysterieus en is op grote afstand te horen. Kulning werd niet alleen gebruikt om vee te lokken maar ook om boodschappen door te geven.

Een zomerboerderij heet in het Zweeds fäbod, fäbodvall of säter. Plaatsnamen met de uitgang –säter, – sätra of –vallen verwijzen nog naar de vroegere zomerboerderijen. De zomerboerderijen zijn nu niet meer in gebruik. Soms maakt men er in de zomer een levende zomerboerderij, levande fäbod, van. Er wordt dan ook vee gehouden, zodat je toch nog een kijkje kunt nemen in het leven van vroeger. Zomerboerderijen in het noorden van Värmland zijn Ransbysätern en Kårobolsätern. De paden waarover het vee naar de zomerboerderijen gebracht werd doen nu vaak dienst als wandelpad, vandaar dat je onderweg soms een boerderijtje tegenkomt waar je even kunt uitrusten of schuilen. Een voorbeeld hiervan is de wandeling naar Granberget waar je onderweg de oude zomerboerderij Norra Åselbergssätern passeert.

Hem62 schrijft reisgidsen over Zweden met verhalen, toeristische tips en wandelingen. Onze reisgidsen over Värmland en Dalarna zijn te bestellen in onze webshop.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrondartikel, maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.

In het noorden van Värmland tussen Höljes en Sysslebäck ligt de hoogste berg van de provincie. De top van de berg ligt 700,5 meter boven zeeniveau. Bij de parkeerplaats vind je een informatiebord met een kaart van de omgeving en de 2,5 kilometer lange wandeling.

Onderwerg

Advertentie: Hem62 is ook aanwezig op Scandinavië-XL

Norra Åselbergssätern

Ongeveer halverwege passeer je de oude zomerboerderij Norra Åselbergssätern. De laatste bewoners waren Jöns en Hannah Halverssons. Zij kregen in 1915 de pacht voor de zomerboerderij. Het gezin woonde hier tot 1928 iedere zomer samen met hun koeien en andere huisdieren. Het was in die tijd hard werken om een nieuw stuk grond bruikbaar te maken. Er waren geen machines en het enige gereedschap dat ze hadden was een schep en een houweel. Nu staat het boerderijtje leeg en mag het gebruikt worden door wandelaars om te schuilen of te overnachten. Op de top van de berg, Granberget, staat een uitkijktoren vanaf waar je een prachtig uitzicht hebt op de omgeving met de bergen, meren en bossen in Värmland, Dalarna en Hedmark (Noorwegen).

De uitkijktoren

Vanaf de uitkijktoren. In de verte zie je Örsjön.

Het pad naar de top van Granberget maakt deel uit van het Nordvärmlandsleden, een wandelpad van 54 kilometer tussen Branäs, Sysslebäck en Höljes. Nordvärmlandsleden is weer een deel van het pelgrimspad van Hammarö in het zuiden van Värmland naar Nidaros (Trondheim) in Noorwegen. Als je meer wilt weten over het pelgrimspad, dan kun je een bezoek brengen aan het Utmarksmuseet. Dit kleine museum ligt in het dorpje Ransby aan de 62 tussen Likenäs en Sysslebäck. In het museum kun je onder andere het Pilgrimstapeten bekijken, dit is een 40 meter lang doek waarop de pelgrimstocht van Hammarö naar Trondheim geborduurd is.

Pilgrimstapeten

In het museum vind je ook tentoonstellingen over het leven van vroeger en de jacht. Verder zijn er een kleine winkel en een servering waar je terecht kunt voor een kop koffie, wafels, gebak, ijs en sandwiches.
Hem62 schrijft reisgidsen over Zweden met verhalen, toeristische tips en wandelingen. Onze reisgidsen over Värmland en Dalarna zijn te bestellen in onze webshop.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrondartikel, maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.

De kanelbulle (meervoud kanelbullar) is het meest populaire gebak van Zweden. Dit simpele kaneelbroodje werd bekend in de jaren 50 van de vorige eeuw, maar het broodje zoals we dat nu kennen ontstond al in de jaren 20. Na de eerste wereldoorlog werden de grondstoffen zoals kaneel en tarwebloem beter verkrijgbaar en de bakkers wilden toen iets anders bakken dan gewoon tarwebrood. Ze rolden het deeg uit, smeerden er boter op en strooiden er kaneel en suiker over. Daarna werd het deeg opgerold en in stukken gesneden. De opgerolde plakken deeg werden bestreken met ei, bestrooid met parelsuiker en gebakken. Zo ontstond de eerste kanelbulle. Dat het broodje populair is blijkt wel als je op een Zweedse kalender kijkt, bij 4 oktober staat daar kanelbullensdag, de dag van de kanelbulle.

Dat de kanelbulle op 4 oktober een eigen dag heeft is te danken aan Kaeth Gardestedt uit Malmö. Toen ze werkte bij de Hembakningsrådet kreeg ze opdracht om ter gelegenheid van het 40 jaar bestaan in 1999 iets te bedenken. De Hembakningsrådet heeft als doel iedereen te inspireren om te bakken. Dus vond ze dat dit met gebak moest. Volgens Kaeth is het meest Zweedse gebak dat er bestaat de kanelbulle. De kanelbulle was het gebak waar alle Zweden naar verlangen als ze in het buitenland zijn en hun herinneren aan hun jeugd. De Hembakningsrådet vond dit een goed idee en zo ontstond op 4 oktober 1999 de eerste kanelbullensdag. Dat de dag zo’n succes was gaf aan dat dit simpele broodje een speciale plek heeft in het hart van de Zweden. Volgens Kaeth zijn er nergens anders ter wereld echte kanelbullar. Er zijn broodjes die er op lijken maar ze zijn nooit zo goed en lekker als de echte Zweedse.

Advertentie: Hem62 is ook aanwezig op Scandinavië-XL

Het kiezen van een goede datum was nog best lastig. Veel maanden zijn in Zweden al verbonden met gerechten: semlor (februari), Pasen (maart/april), haring, aardappelen en aardbeien (juni), kreeft en surströmming (augustus/september), gans (november) en lussekatter en kerst (december). Aangezien de Hembakningsrådet ook in de herfst gestart was, was oktober een goede maand. 4 oktober 1999 was in Zweden ook de internationale dag van het kind. Kaeth vond dat een geschikte dag omdat Kanelbullensdag een dag moest zijn waarop je stilstond bij de medemens.

Zelfs supermarkten adverteren met recepten. Zelf bakken is toch altijd lekkerder dan kant en klaar.

Kanelbullar bakken is niet moeilijk, op de website van de kanelbullensdag staat het recept (in Nederland liggen ze ook bij IKEA in de vriezer). Of je ze nu zelf bakt of alleen afbakt, je huis vult zich met een heerlijke geur. Als je in Zweden bent kun je kanelbullar bij iedere supermarkt kopen en bij veel cafeetjes zie je vaak het bordje Kaffe och bulle.

Ook bij de Biltema, een winkel die helemaal niets met levensmiddelen van doen heeft, vind je een aanbieding voor een Kanelbulle och Kaffe. (5 kr is ca. 50 cent)

Hem62 schrijft reisgidsen over Zweden met verhalen, toeristische tips en wandelingen. Onze reisgidsen over Värmland en Dalarna zijn te bestellen in onze webshop.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrondartikel, maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.

Zweden kent bijna 5.000 natuurreservaten. Deze natuurreservaten zijn er echter niet alleen maar voor de toeristen. Ze dienen er ook voor om de biodiversiteit te bewaren, waardevolle natuur te beschermen of te herstellen en als habitat voor beschermde soorten. In Zweden kent men het allemansrecht, in een natuurreservaat gelden vaak andere regels en is niet zomaar alles toegestaan. Het is daarom aan te raden het informatiebord te bekijken om te zien wat wel niet toegestaan is. Op het informatiebord staat ook waarom dit reservaat bijzonder is en welke dieren en planten er voorkomen.

De grens van een natuurreservaat herken je aan een blauw bordje met een sneeuwkristal. Värmland kent ongeveer 200 grote en kleine natuurreservaten. Al deze reservaten vallen onder het Naturvårdsverket in Zweden, het overheidsbureau voor milieubescherming en milieuvraagstukken. Naast de natuurreservaten houdt dit bureau zich ook bezig met de 4.000 Natura 2000 gebieden en de 30 Nationale parken in Zweden. Natura 2000 is een Europees netwerk voor beschermde gebieden. Of het nu om een Nationaal park, een Natura 2000 gebied of een natuurreservaat gaat. Stuk voor stuk zijn ze het bezoeken waard. In deze lördagsmys gaan we kriskras door Värmland en nemen we je mee langs enkele van deze prachtige gebieden.

Glaskogen (Årjäng)
Dit is, met bijna 29.000 hectare, het grootste natuurreservaat van Värmland. Je vindt er talrijke meertjes en riviertjes. Je kunt er kanoën, zwemmen of wandelen. Het reservaat bevat 300 kilometer aan wandelpaden. In het reservaat is er bij Lenungshammer een bezoekerscentrum.

Glaskogen in de winter.

Hovfjället (Torsby)
In de winter kun je er skiën en langlaufen, in de zomer kun je er prachtige wandelingen maken. De wandelingen beginnen op de top en variëren in lengte van 4 tot 12 kilometer.

Hovfjället, uitzicht van Peckarhalla.

Sleeën op Hovfjället.

Värmlandsskärgården (Hammarö)
Dit reservaat ligt helemaal in het zuiden van Värmland en omvat een deel van het meer Vänern, enkele eilanden en Hammarö Sydspets. aan de oever met het meer Vänern vind je een scherengebied waar je prachtig kunt wandelen en zwemmen.

Hammarö Syspets, Värmlandsskärgården.

Värmlandskärgården, Hammarö Sydspets

Fräkensjömyrarna (Hagfors)
Dit natuurreservaat is ongeveer 30 vierkante kilometer groot. Het gebied omvat bossen, meertjes en moerassen. Door het gebied gaan een tweetal wandelingen: Alfaleden (10 kilometer) en Valpleden (2,5 kilometer).

Fräkensjömyrarna

Byamösserna (Arvika)
Dit natuurreservaat is iets meer dan 700 hectare. H.K.H. Prins Carl Philip en H.K.H. Prinsessan Sofia zijn de beschermers van het reservaat. Het reservaat is aan hun aangeboden ter gelegenheid van hun huwelijk op 13 juni 2015. Het 3,5 kilometer lange wandelpad door het reservaat heet daarom ook Hertigparets vandringsled oftewel De wandeling van het hertogpaar.

Byamosserna (maar dat staat ook op de steen)

Brattforsheden (Hagfors)
Dit gebied heeft een grootte van ongeveer 11.000 hectare en bestaat uit een aantal natuurreservaten: Brattfors brandfält, Geijersdalsmossen, Kittelfältet en Lungälvsravinerna en een deel is Natura 2000 gebied. Het gebied kent 75 kilometer aan wandelplaatsen, er staan schuilhutten en er zijn plekken waar je mag bbq-en.

Ergens in Brattforsheden.

Vooral niet vergeten om goed rond te kijken.

Dit stukje is geen natuurreservaat (maar wat het dan wel is?)

Als we onderweg zijn genieten we continu van de prachtige natuur. Als we dan zo’n bordje zien met naturreservat vragen we ons dan vaak af waar we tot nu toe dan waren.
Hem62 schrijft reisgidsen over Zweden met verhalen, toeristische tips en wandelingen. Onze reisgidsen over Värmland en Dalarna zijn te bestellen in onze webshop.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrondartikel, maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.

De rivier de Klarälv stroomt van noord naar zuid door de provincie Värmland. De rivier is ongeveer 460 kilometer lang waarvan deze 300 kilometer door Zweden stroomt. Klarälv betekent in het Zweeds letterlijk heldere rivier.

De rivier begint als een beekje in Härjedalen (Zweden) dat uitmondt in het meer Rogen op de grens van Zweden en Noorwegen. Vanaf Rogen stroomt de rivier naar het meer Femunden en heet de Femundselva. Een stuk verder naar het zuiden, bij Trysil, krijgt ze de naam Trysilelva. Helemaal in het noordelijkste puntje van Värmland, bij Långflon, stroomt de rivier eindelijk Zweden in en krijgt ze de naam Klarälv. Hier stroomt ze eerst door de Höljessjon. Dit stuwmeer en de bijbehorende waterkrachtcentrale zorgen voor elektriciteit en ook het waterpeil in de rivier. Na het stuwmeer slingert de Klarälv helemaal naar Karlstad in het zuiden van Värmland. Aan de hand van foto’s nemen we je mee op een tocht langs en over de Klarälv.

Höljessjön

De Klarälv bij Höljes.

De oever van de Klarälv ten noorden Sysslebäck in prachtige herfstkleuren.

Uitzicht op het Klärälvdal vanaf Branäs.

Huskysledetocht in de buurt van Spikebol op een bevroren Klarälv.

De Klarälv bij Stöllet.

Kanovaren tussen Stöllet en Fastnäs.

Kanotocht tussen Tönnet en Edebäck.

Met je zelfgebouwde vlot de Klarälv afzakken kan natuurlijk ook.

De hoogste natuurlijke waterval in de Klarälv bij Munkfors.

De Klarälv bij Edeby.

De oude stenen brug over de Klarälv in Karlstad.

Een van de zijarmen van de Klarälv in Karlstad.

Rijksweg 62 wordt ook wel Klarälvsvägen genoemd. Deze weg loopt vanaf de Noorse grens bij Långflon via Stöllet en Ekshärad naar Karlstad en volgt voor een groot deel de oever van de rivier. De hele afstand is ongeveer 230 kilometer. Soms rij je vlak langs de Klarälv, soms zie je rivier nog net in de verte tussen de bomen. We hebben deze weg ontelbare keren gereden en ieder seizoen worden we weer verrast door de prachtige omgeving.

Rijksweg 62, Klarälvsvägen.

Als je je afvraagt waarom er soms Klarälv staat en soms Klarälven komt dat omdat in het Zweeds het bepaald lidwoord achter het zelfstandig naamwoord wordt geplakt. Het Zweedse woord voor rivier is älv, een rivier is en älv en de rivier is älven. Voor de taalkundigen: dit heet een postpositief lidwoord of aangehecht lidwoord.

Hem62 schrijft reisgidsen over Zweden met verhalen, toeristische tips en wandelingen. Onze reisgidsen over Värmland en Dalarna zijn te bestellen in onze webshop.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrondartikel, maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.