De tekst Ack Värmeland du sköna zie je af en toe op een boek, poster of kaart staan. Dit zinnetje is het begin van het lied Värmlandssången of Värmlandsvisan. Het lied is door Anders Fryxell en Fredrik August Dahlgren geschreven op een oude volksmelodie.  De tekst die door Anders Fryxell geschreven is, is in 1822 gebruikt in de musical Wermlandsflickan. De tekst van Fredrik August Dahlgren is in 1846 gebruikt als lied in het blijspel Värmlännigarna. Over de exacte oorsprong van het lied en de melodie is discussie. Als we terug gaan naar de 16de eeuw kunnen het lied en de melodie zelfs gebaseerd zijn op het Nederlandse lied O, Nederland! Let op u saeck dat door immigranten is meegebracht.

Door de jaren heen is de tekst af en toe gewijzigd. Onderstaande tekst kom je het meeste tegen:

Ack Värmeland du sköna,
du härliga land,
du krona bland Svea rikes länder!
Och komme jag än mitt i det förlovade land,
till Värmland jag ändock återvänder!
Ja, där vill jag leva,
Ja, där vill jag dö.
Om en gång ifrån Värmland jag tager mig en mö,
Så vet jag att aldrig jag mig ångrar.
I Värmeland – ja, där vill jag bygga och bo,
med enklaste lycka förnöjder.
Dess dalar och skog ge mig tystnadens ro,
och luften är frisk på dess höjder.
Och forsarna sjunga sin ljuvliga sång –
vid den vill jag somna så stilla en gång
och vila i värmländska jorden.
Ach Värmeland jij mooie,
jij heerlijke land,
de kroon onder de landen van het Svea rike(*)!
En kom ik zelfs midden in het beloofde land,
naar Värmland keer ik nog steeds terug!
Ja, daar wil ik wonen,
Ja, daar wil ik sterven.
Als ik eenmaal uit Värmland een meisje neem,
Dan ik weet dat ik daar nooit spijt van krijg.
In Värmeland – ja, daar ik wil bouwen en wonen,
met de eenvoudigste genoegens en geluk.
De valleien en bossen geven me de rust van stilte,
en de lucht is fris op de hoogtes.
En de stroomversnellingen zingen hun mooie lied –
ik wil er een keer rustig in slaap vallen
en rusten in de Värmlandse aarde.
*Svea rike is een oude naam voor Zweden.

(de vertaling is niet perfect maar geeft aan waar de tekst over gaat)

Van Ack Värmeland du sköna zijn op youtube veel uitvoeringen te vinden (welke de mooiste is laat ik maar even in het midden):
Jussi Björling, een tenor uit Borlänge (Dalarna)
Monica Zetterlund, een Zweedse zangers uit Hagfors (Värmland)
Sven-Ingvars, een Zweedse pop / rockgroep uit Slottsbron (Värmland)

De naam Värmland wordt geassocieerd met het meer Värmeln dat via een rivier uitmondt in het meer Vänern. Vroeger heette die rivier Værma en het meer Värmeln is er ook naar vernoemd. Tegenwoordig heet de rivier Borgviksälven, de Borgvikrivier. Værma is verwant aan het Zweedse woord voor warm. Wat er op kan wijzen dat het meer Värmeln niet altijd bevriest in de winter. Waarschijnlijk was de reden van het niet altijd bevriezen de vele stroomversnellingen bij Borgvik.

De mensen die er woonden werd Værmar genoemd, oftewel de mensen die bij de rivier de Værma wonen. In de loop der tijd is dit het land van de Værmar geworden: Værmaland. De oude schrijfwijze van Värmland is Værmaland en is door de jaren heen veranderd van Värmaland, Wermaland, Wermeland en Wermland. Overigens is het Wermland wel een mooie fonetische versie van Värmland. Dus als je op vakantie gaat naar Värmland dan zeg je niet Varmland maar Wermland.

Hoe mooi en divers Värmland is hebben we deze zomer kunnen zien: bossen, meren, akkers, mooie dorpjes, geschiedenis en kunst en cultuur. Wat ons betreft is de tekst over Värmland helemaal waar.

Hem62 schrijft reisgidsen over Zweden met verhalen, toeristische tips en wandelingen. Onze reisgidsen over Värmland en Dalarna zijn te bestellen in onze webshop.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrondartikel, maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.

Een Zweeds gezegde luidt: Hon skiner som solen i Karlstad, wat betekent Zij straalt als de zon in Karlstad, voor iemand die heel blij en gelukkig kijkt. Dit gezegde is ontstaan in de 18de eeuw.

Sola i Karlstad was de koosnaam voor de herbergierster Eva Lisa Holtz (1739 – 1818) die een herberg had in Karlstad. Ze kreeg haar bijnaam Sola omdat ze altijd een zonnig humeur had en gelukkig en vrolijk was. Voor de taalkundigen: Sola is de bepaalde vrouwelijke vorm voor het Zweedse woord sol, zon. Bij opgravingen in 2004 toen het overdekte winkelcentrum Mitt i city werd gebouwd vond men de restanten van de voormalige herberg. Deze restanten zijn niet bewaard gebleven.

Het logo van de gemeente Karlstad is daarom ook een vrolijke zon om te laten zien dat Karlstad een gemeente is waar de inwoners een gelukkige en open geest hebben en de zon net een beetje vaker schijnt.

Het standbeeld van Sola, Sola i Kallsta, staat aan het water voor het Stadshotell. Oudere Zweedse steden hebben vaak een zogenaamd stadshotel. Ze zijn gebouwd aan het eind van de 19de eeuw met de opkomst van spoorwegen. Omdat de bedrijvigheid en handel toenamen ontstond er behoefte aan extra tijdelijke woonruimte die tot dan toe alleen door herbergen geleverd werd. Voor de bouw van een stadshotel werden vaak enorme kosten gemaakt waardoor het meteen ook de duurste accommodatie werd om te verblijven. Het was naast de kerk en het raadhuis vaak een van dominante gebouwen van de stad.

Sola

Stadshotell in Karlstad

In de vikingtijd heette Karlstad Tingvalla en was toen een belangrijke handelsplaats. Ting zie je ook terug in het Zweedse woord allting wat alles betekent. In de vikingtijd werd het woord allting gebruikt voor bijeenkomsten voor wetgeving, rechtspraak en bestuur. Alle vrije mannen in het gebied hadden het recht om deel te nemen aan deze bijeenkomsten. Ook nu nog heet het laagste niveau van de rechtspraak in Zweden tingsrätt en een gerechtsgebouw een tingshus.

In 1584 kreeg Karlstad, dat toen slechts 45 huishoudens kende, stadsrechten van koning Karl IX die de stad ook zijn naam gaf.  Net als zoveel oude steden werd Karlstad getroffen door branden. De laatste grote brand in 1865 verwoestte bijna de hele stad, van de 241 huizen bleven er slechts 9 over. In het Almenkwartier vind je nog enkele houten huizen die de grote brand van 1865 overleefd hebben. Na deze brand is het oude centrale deel van de stad weer opgebouwd met ongewoon brede rechte straten en een groot plein. Het idee was dat de brede straten ervoor zorgden dat een eventuele brand zich niet kon verspreiden.

Een deel van het Almenkwartier.

De stad ligt aan de monding van de Klarälv aan de noordkant van het meer Vänern. De Klarälv vertakt in een aantal zijarmen waardoor de stad verdeeld is in eilanden. Het centrale deel van Karlstad ligt op Tingvallaön (het Tingvalla eiland). Hier vind je het centrum en de oudste gebouwen van de stad.

Pråmkanal

Ondanks de vele vertakkingen van de Klarälv werd er er toch een kanaal gegraven in Karlstad. Het zogenaamde pråmkanal werd aangelegd tussen 1835 en 1838. De bedoeling was om een betere verbinding te krijgen tussen de Klarälv en het meer Vänern. Via het kanaal werden ijzer, zwavel, kolen, hout en papier vervoerd. In 1957 is men gestopt met het vervoer van goederen en werd het kanaal. Nu wordt het kanaal in de zomermaanden gebruikt voor pleziervaart en door bootbussen die deel uitmaken van het openbaar vervoersnetwerk in Karlstad.

Tegenwoordig is Karlstad met iets meer dan 60.000 inwoners de 17de stad van Zweden. Voor toeristen is het een zonnige, gezellige stad om doorheen te wandelen en te winkelen met een leuk centrum, stadsparken en musea.

Hem62 schrijft reisgidsen over Zweden met verhalen, toeristische tips en wandelingen. Onze reisgidsen over Värmland en Dalarna zijn te bestellen in onze webshop.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrondartikel, maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.

Bijna iedereen kent het boek of tekenfilm Niels Holgerssons wonderbare reis over de jongen die betoverd wordt door een kabouter en op reis gaat met ganzen en zo een reis vol spannende avonturen, ontmoetingen, gevaar en levenslessen meemaakt. Het boek over Niels is één van de vele boeken die Selma Lagerlöf geschreven heeft.

Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf is geboren op 20 november 1858 op Mårbacka in Östra Ämtervik in Värmland en gestorven op 16 maart 1940 op Mårbacka. Ze was het vijfde kind, van zes, van Luitenant Erik Gustaf Lagerlöf en Elisabeth Lovisa Wallroth. Ze werd geboren met een heupblessure en liep daardoor mank. Toen ze drie jaar oud was raakten haar beide benen verlamd. Na ongeveer een jaar verdween de verlamming echter net zo plotseling als die gekomen was, maar ze bleef een stijve heup houden wat betekende dit dat ze in haar kinderjaren niet zo gemakkelijk kon spelen als andere kinderen.

In haar kinderjaren waren het haar oma en tante die veel sagen en volksverhalen vertelden uit de streek. Selma was ernstiger en rustiger dan haar broers, zussen en vrienden, ze was intelligent en hield ervan om te lezen. Het eerste boek dat ze las was een indianenavontuur,  Oceola van Thomas Mayne Reid. Ze wist toen al, ze was pas zeven, dat ze later schrijfster wilde worden.

In 1882 begon Selma, zeer tegen de zin van haar vader, aan de hogere lerarenopleiding in Stockholm. Haar vader overleed in 1885, hetzelfde jaar als Selma haar studie afsloot. Tijdens zijn leven dronk haar vader veel en verspeelde een groot deel van het familiekapitaal waardoor ze uiteindelijk gedwongen werden Mårbacka te verkopen. Mårbacka kwijtraken was een zwarte dag uit haar leven en ze besloot er alles aan te doen om Mårbacka terug te kopen.

Na haar studie werd Selma lerares op een school in Karlskorna (1885 – 1895). Ze had pezier in het lesgeven en werd zeer gewaardeerd door de leerlingen. In 1891 debuteerde zij met haar debuutroman Gösta Berlings saga. Dit boek is een van de grootste klassiekers in de Zweedse literatuur. Veel Zweden kennen de eerste zin van het boek uit hun hoofd: ”Äntligen stod prästen i predikstolen…” (Eindelijk stond de priester op de preekstoel…). Het boek speelt zich af rondom het meer Fryken in Värmland rond 1820.

In 1895 stopte Selma met lesgeven en ging leven van het geld dat ze verdiende als schrijfster en in 1897 verhuisde ze naar Falun. Samen met haar vriendin Sophie Elkan maakte ze meerdere lange reizen door Europa en in 1899-1890 reisde ze naar het middenoosten. Eenmaal thuis schreef ze de roman Jerusalem, die haar internationale doorbraak betekende. Toch is haar meest bekende boek Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige. Dit boek was oorspronkelijk bedoeld als lesboek om kinderen de geografie van Zweden te leren.

Mårbacka in 1912 na de eerste verbouwing

In 1907 had ze zoveel verdiend dat ze Mårbacka terug kon kopen, dat ze in eerste instantie alleen gebruikte als zomerhuis. Het was toen nog een traditioneel rood Zweeds huis. In 1909 ontving Selma Lagerlöf als eerste vrouw de Nobelprijs voor literatuur. Met het prijzengeld van de Nobelprijs kocht ze ook de grond die vroeger bij Mårbacka hoorde. Ze nam personeel aan dat zorgde voor het land en alles wat er verbouwd werd. Ze had voor die tijd moderne ideeën: werknemers kregen een pensioen en een ziektekostenverzekering. Tijdens haar leven was Selma ook politiek actief, ze zette zich in voor de rechten van vrouwen en het vrouwenkiesrecht.

Rond 1920 liet ze Mårbacka verbouwen naar zijn huidige uiterlijk en werd het de herrgård waar ze vroeger van droomde. Het huis werd groter en er kwam een extra verdieping op. Voor die tijd had het een moderne keuken en zelfs een huistelefoon.

Mårbacka zoals het er nu uit ziet.

Selma in haar werkkamer op Mårbacka

Op 16 maart 1940 overleed Selma Lagerlöf op Mårbacka, ze was toen 81. In haar testament heeft Selma Lagerlöf bepaald dat Mårbacka als gedenkplaats bewaard moet blijven en aan het publiek getoond moet worden getoond zoals het was toen zij stierf. Sinds 1942 zijn er tot op de dag van vandaag nog steeds rondleidingen. Het familiegraf van de Lagerlöfs is te vinden op het kerkhof in Östra Ämtervik een paar kilometer bij Mårbacka vandaan.

Selma Lagerlöf is onlosmakelijk verbonden met Värmland, het is de streek waar ze geboren is,  Nils Holgersson doet Mårbacka aan en de belevenissen van Gösta Berling spelen zich af in Värmland.

Portret van Selma Lagerlöf door Carl Larsson (1908)

Hem62 schrijft reisgidsen over Zweden met verhalen, toeristische tips en wandelingen. Onze reisgidsen over Värmland en Dalarna zijn te bestellen in onze webshop.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrondartikel, maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.

Je hebt van die dagen dat het minder zonnig en zomers is dan anders. Je wilt er dan toch op uit, maar wat ga je dan doen? Vrijwel iedereen kent het gezegde “Er bestaat geen slecht weer, alleen slechte kleding” of zoals de Zweden zeggen: “Det finns inget dåligt väder, bara dåliga kläder” en dat is helemaal waar.

Ik moest er een tijdje naar zoeken maar vond toch een regenfoto.

Wij houden het op: “In Zweden zijn er heel veel soorten mooi weer” of “Er bestaat geen slecht weer, alleen verkeerde plannen”. We kijken iedere dag naar de weersvoorspelling of simpelweg naar buiten om te bepalen wat we gaan doen. Hartje zomer met je ski’s aan boven aan de piste staan is net zo onhandig als in de winter een bevroren meer in willen duiken.

Welk soort mooi weer het ook is, er is altijd wat te doen. Een lijstje met dingen die je kunt doen als de zon niet schijnt en er nattigheid naar beneden komt:

Museumbezoek
Als je niet van regen houdt dan is een museum een prima plek om rond te kijken. In Karlstad liggen onder andere het Värmlandsmuseum en de kunsthal Sandgrund beiden op loopafstand van het turistbyrå. In Arvika heb je onder andere het Rackstadmuseet.

Sandgrund (excuses voor de te zonnige foto)

Boda Borg
In Karlskoga ligt een Boda Borg. Boda Borg staat garant voor een dag actief bezig zijn. Bekijk het filmpje op de website van Boda Borg om een indruk te krijgen van hoe het werkt, of lees de gastblog over Boda Borg.  De site van Boda Borg: www.bodaborg.com. Er zijn meerdere Boda Borg vestigingen in Zweden.
De minimale groepsgrootte is 3 personen en de minimale leeftijd 6 jaar. Kennis van het Zweeds is niet nodig.

Winkelen
Karlstad kent een aantal overdekte winkelcentra zoals Mitt i City en Bergvik. Mocht je ergens een Gottebiten of Godisfabriken zien, neem dan even een kijkje en verbaas je over de ongekende hoeveelheid snoep.

Loppis
Ga een dagje loppissen. Het is erg leuk om op zoek te gaan naar leuke, vintage, retro of vreemde dingen die je overal aantreft. Als je met kinderen op vakantie bent vind je er ongetwijfeld een gezelschapsspel of ander speelgoed voor een paar kronen.
De blog over “ons” loppisrondje.

Geocachen
Er liggen in Zweden veel geocaches die met de auto op enkele tientallen meters te benaderen zijn. Op geocaching.com en met hun de app kun je al op pad. Stippel op de kaart een leuke route uit langs geocaches en je komt langs hele mooie plekken. Nu is het alleen de vraag wie tijdens de stortbui de auto uit moet om de cache te zoeken. GC34YAF brengt je misschien wel naar die zwemplek die je later weer een keer wilt bezoeken en GC3YTBW brengt je naar een plek waar zogenaamde lijkstokken staan.

Op geocache-safari in de regen

Gewoon erop uit gaan
Zoek een mooie wandeling uit, pas je kleding aan en ga op pad. Het regent zelden een hele dag dus die regenponcho kan na een tijdje vast wel weer uit. Of je hebt geluk en wandelt tussen de buien door.


De eerlijkheid gebied om te zeggen dat wij ook wel eens verrast worden door het weer. ‘s Ochtends zagen de voorspellingen er goed uit en op de plaats van bestemming hadden ze het weer zonder aankondiging aangepast. Dan hoor je dit als we onderweg zijn “Ehhh, had je naar de weersvoorspelling gekeken?”, “Ja, het zou droog en zonnig blijven vandaag” of andersom “Ja, er zou nogal wat regen vallen.” …
Gelukkig liggen in onze auto meestal: regenponcho’s, zwemkleding, picknickspullen, vesten, wandelschoenen en droge kleren. Voorbereid op pad gaan helpt natuurlijk ook.

Hem62 schrijft reisgidsen over Zweden met verhalen, toeristische tips en wandelingen. Onze reisgidsen over Värmland en Dalarna zijn te bestellen in onze webshop.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrondartikel, maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.

Het is zomer en iedereen trekt erop uit om van het mooie weer te genieten.  In heel Zweden worden evenementen georganiseerd met voor iedereen wat wils. Ook in Värmland is er veel te beleven, we hebben een kleine selectie uit onze evenementenkalender gemaakt. Wie weet kom je ons tegen.

Gammelvala

“Gammelvala” betekent “oude wereld” en dat is wat er in Brunskog te zien. In de hembygdsgård worden oude ambachten getoond. Er wordt teer gemaakt, houtskool gebrand, tunnbröd gebakken, er is een weverij, een smederij, er staat een oude zaagmachine, een schaafmachine en een stoommachine. Gedurende het evenement heeft iedere dag een ander thema, zo is er een dag voor kinderen, een “huismoederdag”, een dag voor oude auto’s etc.

Tunnbröd maken

Kultur i Tiomilaskogen

Tijdens het evenement “Kultur i Tiomilaskogen” zijn liefhebbers van kunst en cultuur welkom in Tiomilaskogen op de grens van Värmland en Dalarna. In dit Finnmarkbos liggen een aantal hele  kleine dorpjes waar kunstenaars hun werk laten zien, het gaat dan om handwerk, glas, porselein, schilderijen, sieraden en nog veel meer. Het is een unieke manier om dit enorm bos en al zijn hele kleine dorpjes te leren kennen.

Värmlandsvikingating

In het Vikingcenter in Nysäter verzamelen dit weekend de vikingen zich. Tijdens het evenement zijn er een vikingmarkt, vikingspelen en nog veel meer andere activiteiten.

Antik & Samlarmässa

De jaarlijkse Antik- och Samlarmåssa in de hembygdsgård van Ransäter. Op de beurs zijn oude traktoren en auto’s te bekijken en wordt er antiek en loppis verkocht. Het is iedere keer een gezellige beurs waar veel te bekijken en te kopen is. Het is verbazingwekkend wat er allemaal te koop wordt aangeboden: glaswerk, serviesgoed, meubels, oude ansichtkaarten, legeruniformen, geweren, speelgoed, LP’s, CD’s etc.

International Food Festival

Tijdens het International Food Festival vind je in het centrum van Karlstad eten uit meer dan 16 verschillende landen. Olijven, kaas, fudge, vlees en kleurrijk eten kun je ter plekke kopen, proeven of mee naar huis nemen.

Er is natuurlijk nog heel veel meer te doen: concerten, loppissen, markten, wedstrijden etc.
De link naar onze kalender vind je hier. Mocht je nog een tip hebben laat het ons weten!

 

Hem62 schrijft reisgidsen over Zweden met verhalen, toeristische tips en wandelingen. Onze reisgidsen over Värmland en Dalarna zijn te bestellen in onze webshop.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrondartikel, maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.