Op 29 februari is het schrikkeldag, in het Zweeds: Skottdagen, een schrikkeljaar heet skottår. Waar vrijwel de hele wereld al jarenlang 29 februari als schrikkeldag gebruikte was dat in Zweden en Finland niet zo. In die landen had februari weliswaar ook 29 dagen maar was 24 februari skottdagen.

Nu zou je denken dat het alleen kwestie was van welke dag schrikkeldag genoemd werd, als februari maar net zoals in de andere landen 29 dagen zou hebben.

Toch is het geen kwestie van naamgeving. Skottdagen werd op de 24ste als extra dag de kalender ingeschoven waardoor de 24ste de 25ste werd, enzovoort. Het Zweedse voorvoegsel skott betekent dan ook “iets dat er tussen geschoven is”, in dit geval een extra dag. Dit had als gevolg dat ook de naamdagen van Matts en Mattias (24), Sigvard en Sivert (25), Torgny en Torkel (26), Lage (27) en Maria (28) in een schrikkeljaar één dag opschoven. Pas in 1996 werd door het Namnlängdskommittén 29 februari aangewezen als schrikkeldag en kon iedereen zijn naamdag weer vieren op de oorspronkelijke dag. (als je meer wilt weten over naamdagen lees dan deze lördagsmys)

De laatste week van februari 1992.

Toch was het niet vreemd dat uitgerekend 24 februari skottdagen was. Om te ontdekken hoe dat gekomen is, moeten we heel ver terug in de tijd.

De aarde doet er ongeveer 365,25 dag over om een baan om de zon te maken. Als onze kalender ieder jaar precies 365 dagen zou hebben dan zouden de seizoenen ieder jaar met 6 uur verschuiven. Als we dat zouden volhouden dan kan het zomaar zijn dat het winter is in juli. Daarom voegen we dus één keer in de vier jaar een schrikkeldag toe aan onze kalender om ervoor te zorgen dat onze kalender weer in de pas loopt met de seizoenen.

Februari 2020 met een illustratie van Elsa Beskow

In de oude Romeinse kalender had februari 23 dagen en was het de laatste maand van het jaar. Het was daarom logisch om aan die maand een extra dag toe te voegen om de kalender te corrigeren. Met de invoering van de Juliaanse kalender (genoemd naar Julius Caesar) die werd ingevoerd in 45 v.Chr. begon de kalender meer gelijk te lopen met de seizoenen en kreeg februari 28 of 29 dagen. In deze kalender werd de schrikkeldag nog steeds als een extra dag na 23 februari ingevoegd. De extra dag had geen nummer waardoor februari gewoon eindigde op de 28ste.

Toch bevatte de Juliaanse kalender nog een fout. Volgens deze kalender is ieder jaartal dat deelbaar is door 4 een schrikkeljaar. Dit zou goed zijn als een jaar exact 365,25 dagen zou duren, echter duurt een jaar ongeveer 365,2422 dagen. Dit kleine verschil in lengte zorgt ervoor dat de Juliaanse kalender iedere duizend jaar ongeveer 7,8 dagen op de zon achter loopt.

Deze fout is in 1582 opgelost in de Gregoriaanse kalender (genoemd naar paus Gregorius XIII). Volgens deze kalender is een jaartal dat deelbaar is door 4 een schrikkeljaar, behalve als het jaartal deelbaar is door 100, maar niet door 400. Volgens deze kalender zijn dan 1600, 2000 en 2400 schrikkeljaren, maar 1700, 1800, 1900, 2100, 2200 en 2300 niet. Hiermee duurt het gemiddelde jaar 365,2425 dagen en loopt de kalender per duizend jaar ongeveer 0,3 dagen achter op de zon. Februari kreeg toen 28 dagen en in een schrikkeljaar werd een schrikkeldag, 29 februari, toegevoegd.

De Gregoriaanse kalender is in Zweden (en Finland dat toen een deel van Zweden was) ingevoerd in 1753. De Juliaanse kalender was geldig tot en met 17 februari. De eerste datum op de nieuwe Gregoriaanse kalender was 1 maart. Door dit verschil tussen de kalenders hebben de datums van 18 tot en met 28 februari 1753 nooit bestaan in Zweden. Skottdagen bleef echter 24 februari en werd pas in 1996 verplaatst naar 29 februari.

Als iemand nog eens iets bedenkt om die 0,3 dag in de duizend jaar te corrigeren krijgen we misschien wel te maken met weer een nieuwe kalender.

Hem62 organiseert maatwerkvakanties naar Värmland en schrijft reisgidsen over Zweden. Onze reisgidsen over Värmland en Dalarna zijn te bestellen in onze webshop. Ons vakantieaanbod vind je op deze website.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrondartikel, maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.

Op onze Zweedse kalender staat dat het dinsdag fettisdagen is. Fettisdagen betekent vette dinsdag en is de laatste dag voor de vastenperiode die duurt tot Pasen. De vastenperiode wordt voorafgegaan door drie dagen die aangeduid worden als fastlagen. Fastlagen komt van het Nederduitse vastelavent (in het Zweeds fasteafton), wat dan weer in het Nederlands terug te vinden is als vastenavond. In Limburg wordt de variant vastelaovend gebruikt. In Zweden hebben de drie dagen een naam. De zondag heet fastlagssöndagen of köttsöndagen (vleeszondag). De maandag heet blåmåndagen naar het Duitse blauer Montag (blauwe maandag) en de dinsdag heet fettisdagen (fet tisdagen, vette dinsdag).

Fettisdagen is de laatste dag voordat de vastenperiode begint. De vastenperiode begint op askonsdag, aswoensdag, en duurt 46 dagen. Mocht je denken dat de vastenperiode 40 dagen duurt dan is dat ook goed. Volgens de traditie hoefde er op zondagen niet gevast te worden en bleven er dus 40 dagen over.

Op fettisagen worden in Zweden semlor (meervoud) gegeten. Het woord semla (enkelvoud) komt uit van het Latijnse woord simila wat bloem (gezeefd meel, in het Zweeds vetemjöl) betekent. Er wordt ook gezegd dat het woord komt van oude woord semlja wat bol betekent en het Latijnse woord semi wat half betekent. Zo verwijst de naam semla niet alleen naar de bloem waarvan het broodje gemaakt is maar ook naar de vorm.

Van oorsprong werd het woord semla ook gebruikt voor een wit broodje van bloem zonder vulling. In de 16de eeuw begon men het broodje uit te hollen en te vullen met room en boter. In de 19de eeuw begon men de semla te vullen met amandelspijs en room en werd het de semla die we nu kennen.

Een bijzondere manier van serveren is de hetvägg. Hetvägg komt van het Duitse heisse Wecke wat hete wig betekent. Dit broodje had de vorm van een wig of kruis en werd gegeten met hete melk. De manier van serveren met hete melk werd in de 18de eeuw ook gebruikt voor semlor, vandaar de naam hetvägg. Sommige semlor hebben daarom tegenwoordig nog een wigvorming deksel in plaats van rond.

Semlor worden in Zweden al lang niet meer alleen op fettisdagen gegeten. Rond fettisdagen bereikt de verkoop wel zijn hoogtepunt. Gedurende het jaar worden er in Zweden 50 miljoen semlor gegeten, waarvan 6 miljoen op fettisdagen. In Noorwegen en Denemarken heet een semla een fastelavnsbolle en worden ze gevuld met room en jam.

 

Hem62 organiseert maatwerkvakanties naar Värmland en schrijft reisgidsen over Zweden. Onze reisgidsen over Värmland en Dalarna zijn te bestellen in onze webshop. Ons vakantieaanbod vind je op deze website.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrondartikel, maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.

Het zit er weer op, de Rally Sweden is afgelopen. Voor het eerst in al die jaren kregen de coureurs te maken met een andere ondergrond dan ze gewend zijn in Zweden. In plaats van sneeuw, was het dit keer gravel, ijs, modder én sneeuw. Dit kostte ze de nodige hoofdbrekens. Het weer en de conditie van de special stages moest goed in de gaten gehouden worden, om de juiste banden en rijstijl te kunnen kiezen.

Sebastian Ogier en Julien Ingrassia zetten handtekeningen. Sommige fans laten het doosje met een modelauto tekenen.

Lampen, vooral veel lampen.

De opening is een feest! Prins Carl Philip houdt een praatje en rijdt mee als navigator, er is vuurwerk en vooral veel spektakel.

Het servicepark op het vliegveld van Torsby. Het vliegveldje is gesloten voor de rally. Passagiers die geboekt hebben worden met een taxi naar het vliegveld van Hagfors gebracht voor hun vlucht.

Op het servicepark is genoeg te beleven. Coureurs die nog even handtekeningen uitdelen, auto’s die binnenkomen, hardwerkende monteurs etc.

Sebastién Ogier neemt een bocht tijdens de Torsby Sprint

Met vier wielen van de grond.

De Fin Esapekka Lappi in zijn Ford Fiesta tijdens de Torsby Sprint

Dit gaat nog goed, de komende bocht moet ruim genomen worden (SS 6 Finnskogen 2).

Een hele scherpe bocht (SS 6 Finnskogen 2).

Op weg naar Torsby keek ik in de spiegel … onwillekeurig trap je het gas dan iets verder in … (de auto’s moeten natuurlijk weer terug naar het servicepark)

Vandaag was de SS 18 Likenäs 2 Wolf Power Stage. De Power Stage is altijd de laatste stage van de rally en er zijn extra punten te verzamelen voor de vijf beste teams ongeacht wat hun positie is in de rally. De Power Stage werd gewonnen door de Fin Rovanperä, de nummers twee tot en met vijf waren Thierry Neuville, Sebastién Ogier, Ott Tänak en Esapekka Lappi. Zijn kregen achtereenvolgens vier, drie, twee en een punt voor het WRC klassement.

Uiteindelijk is de Sweden Rally gewonnen door de Brit Elfyn Evans in zijn Toyota Yaris. Vanaf de eerste dag stond hij aan kop en heeft die plek niet meer afgestaan. De regerend wereldkampioen Ott Tänak werd tweede in zijn Hyundai i20 en zijn teamgenoot Kalle Rovanperä werd derde. Kalle Rovanperä versloeg hiermee de zesvoudig wereldkampioen Sébastian Ogier. Dit is de tweede WRC rally van het seizoen en op dit moment staat de Brit op de eerste plaats. Het hele circus vertrekt nu naar Mexico voor de Rally Guanajuato Mexico van 12 t/m 15 maart.

De Rally Sweden is een uniek evenement. Zelfs als je de WRC niet volgt is het leuk om te zien waartoe coureurs en auto’s in staat zijn en bij een wandeling over het servicepark sta je verbaasd over wat er allemaal bij komt kijken. De slogan Closer to Rally is helemaal waar, je ziet de auto’s de teams en alles eromheen van heel dichtbij. In februari 2021 is er weer een Sweden Rally in Värmland.

Als je op de kaart van Zweden kijkt dan ligt Karlstad aan de oever van het meer Vänern en lijkt Värmland op te houden. Toch ligt er ten zuiden van Karlstad nog een tweetal eilandjes die je bijna zou vergeten: Hammarö en Vidön. Deze twee eilandjes maken geen deel uit van de gemeente Karlstad maar vormen samen een eigen gemeente, Hammarö.  De gemeente is ongeveer 55 vierkante kilometer groot en is hiermee de kleinste gemeente van Värmland.

Hammarö en Vidön zijn vanuit Karlstad te bereiken via een aantal bruggen. Welke brug je ook kiest, als eerste bereik je de “hoofdstad” Skoghall waar het merendeel van de inwoners woont. Als je verder naar het zuiden rijdt worden de wegen smaller en rijd je door de bossen. Hier vind je ook de wandelpaden voor een mooie wandeling over het eiland.

Op weg naar Hammarö Sydspets.

Uitzicht op Hammarö Sydspets.

Hammarö Sydspets is het zuidelijkste puntje van Hammarö. Vanaf de parkeerplaats begint het wandelpad naar de Sydspets. Als je heel precies bent ligt Hammarö Sydspets niet op Hammarö zelf maar op een klein eiland Store Holmen dat je bereikt via vlonders. Op de Sydspets staat de oude vuurtoren Skage Fyr die gebouwd werd in 1872 en is tot 1932 in bedrijf geweest. De vuurtoren had alleen maar een rood licht dat diende om de schepen te waarschuwen voor de verraderlijke rotsen en eilandjes.

Skage fyr

Op Hammarö staat ook de Hovlanda stenen, deze runensteen stamt uit de Vikingtijd. In de 19de eeuw werd deze steen door een smid gebruikt als haardsteen. Volgens de legende werd de smid geplaagd door visionen en angsten waarna hij de steen weer  terugplaatste. Op de steen staat in runenschrift “Björn reste denna sten efter Esger”, “Björn plaatste deze steen ter nagedachtenis aan Esger”. Esger was waarschijnlijk een viking die gestorven is in de strijd en zijn vader Björn plaatste de steen ter nagedachtenis.

Het kerkje van Hammarö

Het kerkje van Hammarö is gebouwd in het begin van de 14de eeuw. Vanaf hier begonnen pelgrims hun tocht naar het graf van St. Olav in de Nidaroskathedraal in Trondheim (Noorwegen). Het pelgrimspad volgt in Värmland de rivier de Klarälv tot aan de grens met Noorwegen. In de omgeving van het kerkje vind je ook de hembygdsgård, de sockenstugan en de oude boerderij Hammarsgård.

Op Hammarö kun je veel meer mooie wandelingen maken die altijd wel een keer aan de oever van Vänern uitkomen zodat je op een mooie zomerdag een frisse duik kunt nemen of gewoon kunt genieten van het schitterende uitzicht.

Hem62 organiseert maatwerkvakanties naar Värmland en schrijft reisgidsen over Zweden. Onze reisgidsen over Värmland en Dalarna zijn te bestellen in onze webshop. Ons vakantieaanbod vind je op deze website.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrondartikel, maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.

In februari is Noord-Värmland vier dagen lang het decor van de Rally Sweden. Dit jaar (2020) is de rally van donderdag 13 februari tot en met zondag 16 februari. Rally Sweden wordt sinds 1950 ieder jaar gehouden en wordt bekeken door 200.000 toeschouwers en meer dan 100 miljoen TV kijkers wereldwijd. De rally maakt deel uit van de World Rally Championship en doet de volgende landen aan: Monaco, Zweden, Mexico, Argentinië, Portugal, Sardinië, Kenia, Finland, Nieuw-Zeeland, Turkije, Duitsland, Wales en Japan.

Handtekeningen zetten.

De slogan van de Rally Sweden is Closer to Rally en dat is helemaal waar. Bij de opening kun je op de foto met de coureus en navigators en kun je handtekeningen verzamelen. In het servicepark zie je de auto’s van dichtbij. Tijdens de race sta je op veilige afstand maar nog steeds zie je de auto’s heel goed langskomen. Je merkt dan ook dat het voor de toeschouwers een feestje is. Ondanks de winterse omstandigheden wordt er een vuurtje gestookt, gebarbecued, gedronken en tussendoor naar de voorbij racende auto’s gekeken. Het publiek is een internationaal gezelschap en je ziet vlaggen uit de hele wereld.

Als je wilt gaan kijken is het handig om een beetje te begrijpen hoe het er aan toe gaat.

Verloop van de rally
De rally bestaat uit een aantal stages. De race gaat over afgesloten wegen en de teams proberen zo snel mogelijk van de start naar de finish te komen. Naast iedere coureur zit een navigator. Hij vertelt de coureur wat hij op het traject kan verwachten. Hiervoor hebben de coureur en navigator van te voren het traject verkend en heeft de navigator aantekeningen gemaakt. Je zou denken dat dat vrij eenvoudig is, maar vaak is er een A4-tje per kilometer nodig.
Aan het eind worden de tijd bij elkaar opgeteld en wint het snelste team de rally.

Shakedown: Voor de officiële start van de rally is er een Shakedown. Dit is een traject waar de teams op volle snelheid hun auto’s kunnen testen. Ze krijgen dan een gevoel voor de omstandigheden zodat ze hun auto’s optimaal kunnen tunen. Voor de toeschouwers is dit een extra spektakel want ze zien dan alle auto’s meerdere keren langskomen.

Super Special Stages: Dit is een afgesloten deel van een weg waarop geraced wordt, ze variëren in lengte van 2 tot 20 kilometer. Op een Special Stage starten de auto’s met intervallen zodat ze geen hinder hebben van de andere deelnemers. Het traject van de ene naar de andere stage gaat over de openbare weg en dan is het natuurlijk wel de bedoeling dat iedereen zich aan de regels houdt.

Powerstage: De rally wordt afgesloten met een Powerstage. Teams kunnen hier extra World Championship punten verdienen zodat ook de laatste stage nog spannend kan zijn.

Service Park: Natuurlijk wordt er tussen de stages door aan de auto’s gesleuteld, maar het is niet zo dat dit onbeperkt mag. De monteurs mogen na iedere stage 15, 30 of 45 minuten sleutelen. Daarbuiten mogen alleen de coureur en de navigator de auto aanraken. ‘s Nacht staan de auto’s in quarantaine en zijn ze niet meer toegankelijk.
In Zweden is het service park op het vliegveld van Torsby. Hier kun je de teams en de auto’s van dichtbij bekijken. Vanaf hier kun je wandelen naar de Shakedown en SS Torsby Sprint. Ook vind je hier een restaurant en een winkel met merchandise.

Startvolgorde: Afgezien van de special stage tijdens de opening in Karlstad worden de stages op vrijdag gestart in volgorde van het WRC klassement.  Op zaterdag en zondag starten de auto’s in omgekeerde volgorde van het klassement van de vorige dag.

Super Special Stage Karlstad: Op donderdagavond is de opening van de rally. Je kunt dan ook de coureurs en navigators ontmoeten, foto’s maken en een handtekening vragen.

Bezoeken: Als je wilt gaan kijken kun je een dagkaart kopen bij de toegang tot de stages. Hier is alleen contante betaling mogelijk. Een Festival Pas is een kaart voor alle dagen, als je vaker wilt gaan kijken dan deze pas als snel voordeliger. Extra voordeel is dat ook het rallymagazine er bij zit met alle parkeerplaatsen, tijden, etc. Parkeerkosten moeten altijd contant betaald worden bij de parkeerplaats.

Programma: Het complete programma van de Rally Sweden 2020 vind je hier.

Hem62 organiseert maatwerkvakanties naar Värmland en schrijft reisgidsen over Zweden. Onze reisgidsen over Värmland en Dalarna zijn te bestellen in onze webshop. Ons vakantieaanbod vind je op deze website.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrondartikel, maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.