Afgelopen dinsdag zijn we weer naar Stöllet gereisd. We hadden de overtocht van 02.30 van Travemünde naar Malmö geboekt. Door zo’n late overtocht te nemen konden we nog gewoon een dag werken en hoefden we pas ‘s avonds rond een uur of acht te vertrekken uit Apeldoorn.

Bij de check-in in Travemünde troffen we dit keer een vrolijke mevrouw. Ze vertelde dat wij de enige auto waren vannacht. Hoezo de enige? Ze zei dat wij de enige personenauto voor deze overtocht waren en er verder niemand meer zou komen. Dat hadden we nog niet meegemaakt. Vol ongeloof reden we het terrein op en parkeerden in het vak waar we normaal ook staan en wachtten totdat we werden opgehaald om aan boord te gaan. Af en toe wierp ik een blik in de achteruitkijkspiegel maar er verscheen geen auto achter ons. Het vak bleef verder leeg.

Het vak bleef verder leeg

Voor ons reden vrachtwagens af en aan. Onwillekeurig denk je dan toch, wat als ze ons vergeten? Een kleine personenauto op het enorme terrein met vrachtauto’s kun je over het hoofd zien. Ik nam me voor dat als het echt te laat werd ik maar eens ging vragen of ze ons misschien vergeten waren.

Gelukkig kwam er even na half twee een busje aanrijden, de bestuurder haalde de ketting voor ons weg en gebaarde dat we hem moesten volgen. Niet veel later reden we de boot op en er werd ons een plaats in een hoekje op het dek aangewezen. We zochten onze hut op en vielen vrijwel meteen in slaap.

Öresund

Na ons waren er nog meer vrachtauto’s op het dek gezet en toen we ‘s ochtends onze auto opzochten bleek dat ons hoekje omsloten werd door enorme vrachtauto’s. We waren blij toen we eindelijk van boord waren en op weg konden naar huis. We waren in Zweden! Nu nog het laatste stuk naar huis.

De oprit is nu echt een ijsbaan.

Het was goed te zien dat het de afgelopen tijd gedooid had en op sommige plekken troffen we een ijsplaat op de weg aan. Ook onze oprit is nu een ijsbaan. Vanmorgen was het -7 en de voorspellingen voor de komende dagen laten zien dat het overdag net boven het vriespunt wordt en ‘s nachts het weer stevig vriest. Zondag wordt er ook weer sneeuw voorspeld. We gaan het zien (of niet). Straks eerst maar eens een pad van de voordeur naar de oprit ruimen.


“December 1520,

Gustav Eriksson Vasa komt verkleed als boer aan in Rankhyttan en vraagt om onderdak. Een meid ziet de met goud geborduurde kraag onder zijn kleding en haalt de boer Anders Persson die Gustav herkent van zijn studietijd in Uppsala. Gustav vertelt dat hij ontsnapt is en op de vlucht voor de soldaten van de Deense koning Christiaan II. Hij vertelt ook over het bloedbad in Stockholm waar Christiaan II 80 edelen liet vermoorden. Anders is goedaardig maar wil geen problemen en vraagt Gustav te vertrekken.

De dag erna komt Gustav aan bij Arent Persson in Ornäs en maakt zich bekend. Arent belooft hem te helpen maar in plaats daarvan gaat hij naar de mannen van Christiaan II. De vrouw van Arent vermoedde het verraad van haar man en waarschuwt Gustav. Zij geeft hem paard, wagen en een knecht en Gustav vlucht verder. 

In Rättvik spreekt Gustav met de boeren en vraag hen wat ze vinden van de Deens tirannie. Ze willen graag in opstand komen maar willen eerst weten wat de boeren in de omgeving vinden. In Mora spreekt hij het volk toe en vertelt hoe wreed de Deense koning is. Willen ze in opstand komen? Het antwoord is: nee, we zijn trouw aan de koning. Hierna vlucht Gustav richting Noorwegen.”

(Een deel van het verhaal dat Peder Svarts rond 1560 schreef)

Gustav Vasa in Mora

Hiermee is het verhaal natuurlijk niet afgelopen. Ongeveer een week nadat Gustav uit Mora vertrokken was bereikte het nieuws over het bloedbad in Stockholm en de wreedheden van Christiaan II ook Mora. Het volk had spijt dat ze Gustav niet meteen gesteund hadden. Ze sturen de twee beste skiërs van het dorp, Lars en Engelbrekt, op pad om Gustav te zoeken.  In de buurt van Sälen vonden ze Gustav en haalden hem over om de opstand tegen Christiaan II te leiden. Deze opstand,  de Zweedse bevrijdingsoorlog, duurde van 1521 tot 1523. Op 6 juni 1523 werd Gustav Vasa gekozen als koning van Zweden. Gustav Vasa wordt gezien als de grondlegger van het moderne Zweden en de ‘vader des vaderlands’.

Ernst Alm

Gustav Vasa is onlosmakelijk verbonden met Zweden en zijn vlucht van Mora naar Sälen is de basis voor de grootste skiwedstrijd ter wereld, de Vasaloppet.

Het idee achter de Vasaloppet komt van Anders Pers. Zijn idee was een skiwedstrijd die verbonden was met de vlucht van Gustav Vasa van Mora richting Noorwegen in 1521. Uiteindelijk besloot het bestuur van de sportclub IFK Mora dat ze de wedstrijd wilden organiseren mits die gefinancierd kon worden. Dat lukte, en op 19 maart 1922 verschenen er 119 langlaufers aan de start voor de eerste Vasaloppet. Om 06.04 uur ‘s ochtends startten de langlaufers in Sälen en gingen op weg voor de 90 kilometer lange tocht naar Mora. De winnaar was Ernst Alm in 7 uur, 32 minuten en 49 seconden.

 

De route van de Vasaloppet

Sinds 1922 wordt de Vasaloppet jaarlijks gehouden. Al die jaren is de tocht slechts drie keer niet doorgegaan: in 1932 en 1990 vanwege te weinig sneeuw en in 1934 vanwege te weinig aanmeldingen. Het aantal aanmeldingen is door de jaren heen flink gestegen. In 1959 waren er voor het eerst meer dan 1000 deelnemers, en in 1977 meer dan 10.000. Tegenwoordig is het maximum aantal deelnemers 15800.

Dit jaar is de Vasaloppet op zondag 3 maart, voorafgaand aan de wedstrijd zijn er de hele week al wedstrijden. Het programma voor de week ziet er als volgt uit:

Vrijdag 22 februari Kortvasan, 30 km, Start Oxberg
Korte wedstrijd over 30 km.
Zaterdag 23 februari Tjejvasan, 30 km, Start Oxberg
Korte wedstrijd over 30 km alleen voor dames
Zondag 24 februari Ungdomsvasan, 9/19 km, Start Eldris / Hökberg
Wedstrijd voor jongen over 9 of 19 km.
Zondag 24 februari Öppet Spår, 90 km, Start Sälen
90 kilometer zonder wedstrijdelement.
Maandag 25 februari Öppet Spår, 90 km, Start Sälen
90 kilometer zonder wedstrijdelement.
Dinsdag 26 februari Halvvasan, 45 km, Start Oxberg
De halve Vasaloppet, van Oxberg naar Mora.
Vrijdag 1 maart Staffetvasan, 90 km, Start Sälen
Estafette wedstrijd voor teams van 5 personen.
De etappes variëren tussen de 9 en 24 kilometer.
Vrijdag 1 maart Nattvasan 90, 90 km, Start Sälen
De nachtvasa voor teams van 2 personen.
Vrijdag 1 maart Nattvasan 45, 45 km, Start Oxberg
De nachtvasa voor teams van 2 personen.
Zaterdag 2 maart Blåbärsloppet, 9 km, Start Eldris
Korte wedstrijd over 9 km voor beginners of als je wilt ervaren hoe het is om in het spoor van de Vasaloppet te langlaufen.
Zondag 3 maart Vasaloppet, 90 km, Start Sälen
Dé wedstrijd over 90 km van Sälen naar Mora.

Op de website van de Vasaloppet vind je alle informatie over de wedstrijden (ook in het Engels).

De start. (Foto: Vasaloppet.se)

Weetjes:

  • De snelste winnaar ooit, is tot nu toe de Zweed Jörgen Brink in 3 uur, 38 minuten en 41 seconden. Hij won de Vasaloppet in 2010, 2011 en 2012.
  • De meeste overwinningen staan op naam van Nils “Mora-Nisse” Karlsson. Hij won de wedstrijd 9 keer: 1943, 1945, 1946, 1947, 1948, 1949, 1950, 1951 en 1953.
  • Iedereen vanaf 19 jaar (of 19 wordt in het jaar) mag deelnemen aan de Vasaloppet. Voor de andere wedstrijden gelden soms andere leeftijden.
  • Het traject van Sälen naar Mora is 90 kilometer en er wordt in totaal 2550 kilometer aan loipes geprepareerd.
  • Alleen langlaufen in klassieke stijl is toegestaan. Als je dit niet doet leidt dat tot diskwalificatie. Er staan “stijlcontroleurs” langs de route.
  • De eerste prijs is een zoen, een krans, een trofee en 95000 kronen. Dit bedrag wordt ieder jaar met 1000 kronen verhoogd.
  • De winnaar hoeft zijn hele leven geen startgeld meer te betalen om deel te nemen aan de Vasaloppet.
  • De langzaamste deelnemer was O. Larsson in 14 uur, 11 minuten en 0 seconden. Dit record kan niet meer “verbeterd” worden. De finish sluit nu om 20.15 uur en dat is 12 uur en 15 minuten na de start.
  • Bengt Eriksson volbracht in 2013 voor de 60ste(!) keer de Vasaloppet. Toen hem gevraagd werd hoe hij dat volhield antwoordde hij: “Ach, het is maar één keer per jaar…”
  • Iedere deelnemer verliest ongeveer 3 kilo aan gewicht tijdens de tocht.

De Vasaloppet is een heel mooi evenement om te mee te maken. Overal is de wedstrijd goed te volgen en als je de Vasaloppsvägen van Mora naar Sälen volgt kom je langs alle controleposten om een kijkje te nemen.

De uitgetelde winnaars. Op het bord: In de voetsporen van onze voorvaderen voor de overwinningen van de toekomst.

Bij Oxberg

Gustav Vasa.

In onze reisgids Dalarna, rondom het Siljan vind je nog meer toeristische tips, foto’s, verhalen en wandelingen over deze provincie.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrond artikel maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.

Helemaal in het noorden van Dalarna ligt Grövelsjön. Het plaatsje en het gelijknamige meer bereik je door de bijna 40 kilometer lange weg van Idre naar Grövelsjön te volgen. Aan het eind van de weg ligt het fjällstation, bergstation, in Grövelsjön. Onderweg zie je ongetwijfeld rendieren op en naast de weg, dus let op en rij niet te hard.

Tussen Idre en Grövelsjön

Rendier

Grövelsjöns Fjällstation

In het fjällstation kun je overnachten en eten. Verder is er een kleine winkel met outdoorspullen en souvenirs. Het station is ook het startpunt van veel wandelingen in het prachtige gebied. Sommige wandelingen zijn wat korter en ook geschikt voor de minder geoefende wandelaar. Welke wandeling je ook kiest, onderweg zul je zeker genieten van het schitterende uitgestrekte landschap. Ga echter nooit onvoorbereid op pad. Het gebied rondom Grövelsjön ligt boven de boomgrens waardoor het er ruig en kaal is. Onderweg vind je er geen beschutting voor de elementen.

In de buurt van het fjällstation

Jakobshöjden

Oscarsstugan

In onze reisgids Dalarna, rondom het Siljan vind je nog meer toeristische tips, foto’s, verhalen en wandelingen over deze provincie.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrond artikel maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.

Carl Larsson is een van de beroemdste Zweedse schilders die vooral bekend werd vanwege zijn aquarellen waarop hij het familieleven uitbeeldde.

Hij werd geboren op 28 mei 1853 in Stockholm. Zijn familie was arm en Carl groeide op onder moeilijke omstandigheden. Toen Carl dertien jaar was moedigde een leraar van de school hem aan om naar de kunstacademie te gaan. Na de kunstacademie werkte hij als illustrator voor boeken, tijdschriften en kranten. In 1882 reisde hij naar Grez-sur-Loing, een kunstenaarskolonie in de buurt van Parijs. Daar ontmoette hij zijn toekomstige vrouw Karin Bergöö en maakte als kunstenaar een verandering door, in plaats van schilderijen in olieverf te maken begon hij met aquarelleren. Deze verandering was een keerpunt voor de kunstenaar en aquarelleren werd zijn specialiteit.

Sundborn

Carl en Karin trouwden in 1883 en kregen acht kinderen die al snel de favoriete modellen werden van de schilder. In 1888 kreeg het gezin van de vader van Karin een klein huis in Sundborn, Lilla Hyttnäs. Het huis werd het gemeenschappelijke kunstproject van het echtpaar en werd een van de meeste beroemde kunstenaarshuizen in de wereld. De inrichting die door Karin gedaan werd en het familieleven dat door Carl zo treffend werd vastgelegd werd een synoniem voor het leven in Zweden.

Lilla Hyttnäs

Frukost under stora björken – Ontbijt onder de grote berk

Carl Larsson had ook een huis in Falun en de familie wandelde regelmatig van Falun naar Sundborn. Het pad, Carl Larsson Leden, is gemarkeerd en je kunt dus in de voetsporen van Carl Larsson wandelen.
In 2019 is het honderd jaar geleden dat Carl Larsson overleed, in Falun zijn er daarom dit jaar diverse activiteiten, zoals tentoonstellingen, wandelingen, etc.

In onze reisgids Dalarna, rondom het Siljan vind je nog meer toeristische tips, foto’s, verhalen en wandelingen over deze provincie.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrond artikel maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.

Op de grens van Zweden en Noorwegen ligt een uitgestrekt bos wat aangeduid wordt als Finnskogen. Het gebied strekt zich uit over de het oostelijke deel van de provincie Hedmark in Noorwegen en het noordwestelijke deel van Värmland in Zweden. Hier vind je onder andere de wandeling 7-Torpsleden, een prachtige wandeling door de bossen met een geschiedenis.

Een wandeling met een geschiedenis.

Karel IX

In de zeventiende eeuw maakte Finland deel uit van Zweden. De Zweedse koning Karel IX (1604-1611) stimuleerde de vestiging van Finnen in het eigenlijke Zweden. Zo beloofde hij zes jaar vrijstelling van belasting. De Finnen werden gevestigd in Värmland om het gebied op de grens met Noorwegen te bevolken. De bossen waren dicht en onherbergzaam en de Finnen voorzagen in hun bestaan door het het omhakken en afbranden van stukken bos (ook wel svedjebruk genoemd) om ze geschikt te maken voor landbouw. De plaatselijke bevolking had het niet zo op met de Finnen en hun leefwijze, wat tot spanningen en vervolging van de Finnen leidde. Daarop werd in 1636 een decreet uitgevaardigd waarbij alle Finnen die niet geregistreerd stonden als belastingbetaler werden uitgewezen. Dit betrof bijna alle Finnen en velen verhuisden daarom naar Noorwegen.

In Finnskogen zijn er echter nog sporen achtergebleven van de aanwezigheid van de Finnen. De wandeling 7-torpsleden leidt je langs zeven van deze Finse nederzettingen (torp). De wandeling gaat over de oude paden die vroeger gebruikt werden. Onderweg passeer je: Lomstorp, Svartbäcken, Österby, Lebiko, Kissalamp, Vallis och Ritamäki. Met uitzondering van Österby en Lebiko liggen alle nederzettingen in het Zweedse deel van het bos. Een deel van de nederzettingen is vervallen en op sommige plekken zijn nieuwe huizen gebouwd. Ritamäki is een van de best bewaarde en de weidegrond eromheen is beschermd natuurreservaat.

Ritamäki

De “rökstugan” bij Ritamäki. Er staat wel een schoorsteen op maar binnen is geen rookkanaal. De rook van het vuur vind toch wel zijn weg naar buiten.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het pad tussen Lebiko in Noorwegen en Kissalamp in Zweden gebruikt door vluchtelingen. Het pad werd toen “Frihetens farliga väg”, oftewel “het gevaarlijke pad van de vrijheid” genoemd.

Kissalamp

7-Torpsleden is ongeveer 8 kilometer lang en van gemiddelde zwaarte. In onze reisgids Värmland, ongerept en avontuurlijk Zweden is dit een van de wandelingen die is opgenomen naast alle andere toeristische tips over Värmland.

Elke zaterdag verschijnt er op onze blog een “lördagsmys”. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”, geen diepgravend achtergrond artikel maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.