Lördagsmys: 1:a december

Vandaag is het 1:a (första) december, oftewel de 1ste december. Rangtelwoorden in het Nederlands schrijven we als 1ste, 2de, 3de of 1e, 2e, 3e. In het Zweeds wordt 1:a, 2:a, 3:e geschreven. Alle rangtelwoorden in cijfers van 3 of hoger worden geschreven met een “:e” er achter. De dubbele punt wordt in het Zweeds in meerdere afkortingen gebruikt en soms zie je zo ook op borden langs de weg:

  • g:a gamla – oude
  • k:a kyrka – kerk
  • s:t sankt – sint, heilige, bijv. S:t Niklas
  • s:ta sankta – vrouwelijke vorm bijv. Sankta Lucia

Vandaag is het dus 1:a december en morgen 1:a advent. Meer en meer zie je dingen die met kerst te maken hebben in reclames en op tv. De online radiozender julradio.se is weer actief. Dus als je in december echt alleen maar kerstliedjes wilt horen kun je hier naar luisteren. Ze hebben ook een Android en een iPhone app zodat je ook onderweg niet verstoken hoeft te zijn van kerstliedjes. Als je aan één zender niet genoeg hebt zijn er ook nog P2 Klassisk Jul en P4 Bjällerklang. Ik vermoed (of vrees) dat er nog wel meer zijn.

De cast van de julkalender 2018 (Foto: Johan Paulin /SVT)

Ook op TV is er het nodige te beleven. Sinds 1960 zendt de SVT een adventskalender (julkalender in het Zweeds) uit. Het is ieder jaar weer een nieuw verhaal. De 24 afleveringen duren ongeveer een kwartier en iedere dag zie je weer een nieuw stukje. De kalender is hier te bekijken. Ook de Zweedse radio doet mee en heeft zijn eigen julkalender.

De adventskalender heeft zijn oorsprong in Duitsland rond 1880. Een moeder wilde de tijd tot aan kerst gemakkelijker maken voor haar vierjarige zoon Gerhard. Ze maakte daarom een stuk gekleurd karton met 24 koekjes. Gerhard mocht dan iedere dag een koekje eten tot aan kerst. Jaren later werd Gerhard Lang mede-eigenaar van een drukkerij. Hij herinnerde zich zijn koekjeskalender en dat inspireerde hem om de eerste gedrukte adventskalender te maken.

Plaatjesboek van Elsa Beskow

De eerste Zweedse adventskalender werd in 1934 uitgegeven door de Zweedse scoutingbond voor meisjes (Sveriges Flickors Scoutförbund). Het jaar daarvoor had hun voorzitter Henny Mörner een adventskalender uit Duitsland gekregen. Ze vatte het idee op om een Zweedse versie te maken waarvan de opbrengst naar de scouting zou gaan. Eerst ging het aanbod om de kalender te tekenen naar Elsa Beskow. Zij had echter geen tijd en stelde voor om Aina Stenberg MasOlle te vragen.  Hoe de adventskalender er uit moest zien was snel duidelijk: groter dan de Duitse, zonder glitters en met tomtes (kerstkabouters). De kalender kreeg de naam Barnens adventskalender. Het eerste jaar werden er 10.000 gedrukt. De kalender werd snel populair en tot 1964 maakte Aina Stenberg MasOlle de tekeningen. Ze was toen bijna 80 jaar. In 1973 besloot de scouting de kalender weer opnieuw te laten drukken. De kalender heeft ondertussen concurrentie gekregen van talloze andere uitgevers. Toch wordt nog ieder jaar een oude kalender herdrukt. Dit jaar wordt de kalender 1945 opnieuw gedrukt als adventskalender.

Barnens Adventkalender – De eerst verschenen adventskalender in Zweden.

Wij tellen ook af naar kerst met gezelligheid, sneeuw, open haard, lekker eten en samen zijn. Volgende week vieren alvast een beetje kerst in Groningen. We  zijn dan te vinden op de Zweedse Kerstmarkt. In de oude Suikerfabriek kun je alvast twee dagen genieten van alle gezelligheid rondom de Zweedse kerst. Je vindt ons in hal Malmö op nummer 87.

Onze blog op zaterdag scharen we onder de noemer lördagsmys. Lördag is zaterdag. Het werkwoord mysa betekent iets leuks, plezierigs of gezelligs doen. Onze blog houden we “mysig”,  geen diepgravend achtergrond artikel maar gewoon iets leuks over Zweden. De blog kan over een weetje gaan, een verhaal dat hoort bij een van onze foto’s of een onderwerp wat onze blog nog niet gehaald heeft. Mocht je een suggestie hebben dan mag je dat ook laten weten.