Kultur i Tiomilaskogen

Kultur i Tiomilaskogen is een jaarlijks evenement dat altijd van donderdag tot en met zaterdag is in week 30. Op verschillende plaatsen in het bos is dan wat te doen, loppis, kunstenaars die aan het werk zijn, verkoop van huisvlijt, ambachten die getoond worden en er staan kraampjes met van alles en nog wat.

Tiomilaskogen wordt begrensd door de wegen tussen Stöllet, Malung, Vansbro en Hagfors

Tiomilaskogen wordt begrensd door de wegen tussen Stöllet, Malung, Vansbro en Hagfors. Kultur i Tiomilaskogen speelt zich af in het grijze stuk, de rest is vrijwel onbewoond.

Tiomilaskogen is een bos, maar wel een heel groot bos, vrij vertaald betekent “Tiomilaskogen” “Het tienmijlsbos”. Een Zweedse mijl (mil) is 10 kilometer. Het bos heeft een oppervlakte van zo’n 2100 vierkante kilometer. In het bos liggen ongeveer 15 dorpjes en er wonen een ongeveer 200 mensen. Het grootste dorp is Gustavsfors met iets meer dan 100 inwoners. De route Stöllet – Malung – Vansbro – Hagfors – Stöllet is ongeveer 230 kilometer.

Vandaag zijn we een aantal plaatsjes in het bos gaan bezoeken. Onze route ging via Anderviksberg, Tyngsjöberg, Tyngsjö, Uvanå, Fattigskogen, Avradsberg, Östra Näsberg, Lisskogsåsen.

Voor de kleintjes is er een trollenbos.

Voor de kleintjes is er een trollenbos.

Onze eerste stop was Anderviksberg, hier waren een kleine loppis, een bakkerijtje en een hele kleine tentoonstelling. De tentoonstelling ging over hoe men vroeger omging met overlijden en begrafenis. Een paar jaar geleden hadden we al lijkstokken gezien. Hiermee werden de overledenen naar de dichtstbijzijnde weg gebracht waar ze werden opgehaald om begraven te worden. Men droeg de overledenen naar de weg omdat het bos zo dicht en moeilijk toegankelijk is dat er geen paard en wagen kon komen. In het museum leerden we dat als iemand overleed ze de overledene opbaarden in een van de schuren. Ze legden ook dennetakken in die schuur om ervoor te zorgen dat het niet ging “ruiken” en omdat men bijgelovig was en dachten dat de overledene anders weer zou opstaan. Als het tijd was voor de begrafenis stuurde men overlijdensbrieven naar de naasten. Op de dag van de begrafenis konden de genodigden afscheid nemen. Daarna werd de kist naar de kerk gebracht. De kist werd eerst naar de dichtstbijzijnde weg gedragen met de lijkstokken. Op de begrafenis moest iedereen in het zwart gekleed zijn. Diegenen die geen zwarte kleding hadden leenden die van de buren of van de kerk. De lijkstokken werden gebruikt tot aan begin van de 20ste eeuw. Daarna kon men de meeste plaatsen bereiken met paard en wagen.
Nadat we nog een paar heerlijke broden bij de bakker hadden gekocht hebben we onze tocht vervolgd. In Tyngsjöberg troffen we Nederlanders, die messen maakten, loppis hadden en een trollengrot. Na even gepraat te hebben over wat hun hier bracht en waar wij vandaag kwamen zijn we doorgereden naar Tyngsjö. Tyngsjö is het op een na grootste dorp in het bos en heeft ongeveer 30 inwoners. Gustavsfors is het grootste en heeft iets meer dan 100 inwoners.

Thai food mag niet ontbreken. Je komt het in Zweden op de meest vreemde plekken tegen.

Geen gehaktballetjes of kolbullar maar Thai food zoals kleine loempia’s en noedels. Je komt het in Zweden op de meest vreemde plekken tegen.

Het kerkje van Tyngsjö

Het kerkje van Tyngsjö

Tyngsjö

Tyngsjö

Uvanå ligt aan het meer Narens en heeft ongeveer 15 vaste bewoners. De meeste huizen zijn zomerhuisjes van Zweden, Duitsers en Nederlanders.

Uvåna

Uvåna

Raggarbil, grote luidsprekers binnen in en verlaagd.

Raggarbil, grote luidsprekers er in en verlaagd.

Fattigskogen of beter gezegd Fattigskogen Vildmarksby is nu een heel klein vakantiepark. Er staan zes huisjes, zonder elektriciteit en de enige warmtebron is de haard die je zelf mag stoken.

Fattigskogen

Fattigskogen

En terwijl je rondloopt om alles te bekijken ook even van het uitzicht genieten.

En terwijl je rondloopt om alles te bekijken ook even van het uitzicht genieten.

In Avradsberg zijn we nog even gestopt om rond te kijken bij de kraampjes en de loppis. Daarna zij we via Östra Näsberg en Lisskogsåsen weer terug naar huis gereden. Het was al laat in de middag en hier een daar werd al opgeruimd. Ongemerkt ben je zo een dag van plaatsje naar plaatsje door het bos aan het rijden. Hoewel we denken Tiomilaskogen aardig te kennen ontdekten we vandaag weer nieuwe plekken. De drukte in het bos viel overigens reuze mee, bij iedere plaats zie je auto’s maar zodra je verder gaat wordt het weer stil.

Ratahokyrkan

Vandaag zijn we op pad geweest richting Arvika en Eda. Onze eerste stop was Charlottenberg voor wat boodschappen en de Dollarstore. Eigenlijk kennen we deze hoek van Värmland niet zo heel goed en zijn we nog wat dingen gaan bekijken.

De eerste stop was Gylterudsgrottan. Het gangensysteem is ongeveer 50 meter en de grootste zaal heeft een hoogte van 7 meter. Het bekijken ervan is op eigen risico.  Daan en ik zijn een klein stukje de gang in gegaan en hebben even gekeken. We zijn niet verder gegaan, de grot was donker en we hadden ook niet de meest geschikte kleding aan.

In Gylterudsgrottan

In Gylterudsgrottan

Volgens de legende is de grot de ingang tot het kasteel van de reuzen Bergdöse en Bergkulla. De mensen van de in de buurt gelegen boerderij hebben een ketel een keer geleend aan Bergkulla en kregen hem terug gevuld met de krachtgevende drank van de reuzen. Hierdoor lukt het hun om in drie dagen te hooien in plaats van drie weken. Er wordt gezegd dat iedereen in Gylterud even sterk is als de reuzen.

Als je de grot zelf wil bezoeken:
Deze grot ligt in de buurt van Manskog ongeveer 25 kilometer ten noordoosten van Arvika.  Ten zuiden van Manskog aan de westkant van het meer Mangen staat aan de Arvikavägen een houten wegwijzer Gylterudsgrottan. Als je deze ondverharde weg in rijdt kom je uiteindelijk bij een parkeerplaats. De laatste 400 – 500 meter moet je lopen. Net voor de grot steek je via wankele boomstammetjes een beekje over en dan sta je bij de ingang.

Klässbols Linneväveri

Klässbols Linneväveri

Weefgetouw

Weefgetouw

Daarna zijn we doorgereden naar Klässbols Linneväveri. Deze weverij is nog steeds in bedrijf en produceert linnen. Je kunt in de weverij rondkijken en er is een winkel waarin ze hun eigen spullen verkopen. Het is leuk om even te kijken en de grote weefgetouwen te zien.

Daarna zijn we op zoek gegaan naar Ratahokyrkan. Ratahokyrkan is volgens zeggen een plek die dienst deed als kerk omdat er geen echte kerk in de buurt was. Hierdoor konden de bewoners maar een paar keer per jaar naar de kerk. In die tijd was het de gewoonte om te verzamelen op speciale plekken. Om er te komen was nogal een uitdaging. Volgens de beschrijving ligt Ratahokyrkan ongeveer 40 kilometer ten noorden van Arvika in de driehoek Bogen–Axland–Kyrkskogen. In Bogen sla je linksaf richting Kyrkskogen en ga je 1 kilometer de berg op. Dan sla je linksaf een kleine bosweg in. Je volgt de oranje markering 800 meter tot een keerplaats. Daar kun je de auto parkeren en de laatste 50 meter lopen.

Ratahokyrkan

Ratahokyrkan

De plaatsjes Bogen, Axland en Kyrkskogen staan op de kaart dus dat moest te doen zijn. Onze navigatie wist echter niet van het bestaan af van die plaatsjes. Toen we de kaart goed bestudeerd hadden, dachten we dat richting Austmarka in Noorwegen de goede richting was en zijn we die kant op gereden. Zo reden we een behoorlijke tijd de goed kant op (dachten we). Totdat we het bordje “Riksgrens Norge” zagen, we waren te ver maar geen enkele afslag gezien. Nogmaals turen op de kaart en kijken wat de navigatie kon. Met wat moeite wisten we onze navigatie naar iets met “Axland” te dirigeren en daar gingen we weer. De boswegen werden steeds smaller en steiler en bevatten steeds meer diepe sporen en grote stenen. Ik was blij dat onze auto iets hoger op de wielen staat anders hadden we moeten omkeren. Uiteindelijk kwamen we weer op een iets betere weg uit en tot mijn stomme verbazing zag ik een bordje Kyrkskogen. We waren toch op weg naar Axland? Dan toch maar naar Kyrkskogen, want volgens de route moest de afslag naar Ratahokyrkan tussen Kyrkskogen en Bogen liggen. Er was maar een weg dus we moesten simpelweg in Bogen uitkomen of de afslag vinden. Na een tijdje rijden zagen we een klein bordje Ratahokyrkan dat inderdaad een smalle bosweg in wees. We waren er bijna. De bosweg was overduidelijk al lang niet meer gebruikt. Maar de sporen waren nog wel te zien. Na wat we allemaal al meegemaakt hadden kon dit stukje weg er ook wel bij, zolang er maar geen boompjes midden op de weg stonden. Onze navigatie liet zelfs op de kaart een keerplaats zien. Bij de keerplaats hebben de auto geparkeerd en zijn het laatste stukje naar Ratahokyrkan gewandeld. Je vraagt je af waarom ze dit doen, de plek wordt zo te zien amper bezocht, hoogstens door een wandelaar of geocacher en toch staan er ter plekke keurige bordjes met tekst en uitleg. De grote rotsen zijn indrukwekkend en met wat voorstellingsvermogen zijn de grote bomen ook als pilaren te zien.

Het kerkje van Bogen

Het kerkje van Bogen

Toen we uitgekeken waren zijn we weer richting huis gegaan. Onderweg kwamen door Bogen en niet veel later reden we weer op bekende weg. Om uit de richting van Arvika Rotahokyrkan te vinden was een behoorlijke uitdaging maar vanaf de noordkant, vanuit Torsby en Gräsmark is het een eitje. Zelfs al staan Axland, Kyrkskogen en Bogen op geen enkele wegwijzer. In ieder geval was de weg naar huis aanzienlijk korter dan de heenweg.

 

 

Smultronställe

Het woord smultronställe (plek waar bosaardbeitjes groeien) wordt in Zweden gebruikt om een plek aan te duiden waar men graag terugkomt en die niet gemakkelijk voor anderen te vinden is. Een smultronställe is plek waar je kunt ontspannen als je last hebt van stress of het te druk hebt. Maar daarover later meer.

Vandaag was een dag met klusjes in de tuin. Vanmorgen hebben we eerst een paar nieuwe struikjes gekocht in Ekshärad. Toen we weer terugkwamen was Daan ook wakker en wilde het gras wel maaien. Na een korte uitleg ging hij aan de slag en ik moet zeggen dat hij het karwei erg goed geklaard heeft. Dat scheelt mij een hoop tijd. Suzanne was de frambozen aan het plukken en de productie van die struiken is dit jaar erg groot. Vanmiddag had ze twee kilo aan frambozen geplukt en als ik zie wat nog aan de struiken hangt komen er nog de nodige kilo’s vanaf. Ondertussen heb ik met de grastrimmer de rozenstruik wat teruggedrongen, langs het huis het hoge gras gemaaid en de randen van tuin bijgewerkt. Met strikte instructies van Suzanne mocht ik ook de frambozen wat terugdringen. Toen ik in een ander hoekje van de tuin aan het maaien was zag ik dat daar smultron (bosaardbeitjes) stonden. Ik heb Suzanne erbij geroepen en toen we goed keken bleken het er heel veel te zijn. In het wilde staan er altijd maar een paar vandaar dat dergelijke plekken bijzonder zijn.  In onze tuin hadden we letterlijk een smultronställe. Ook dit deel van de tuin werd verklaard tot “verboden te maaien” gebied.
Terwijl we zo bezig waren kregen we een berichtje van Alevi Camping met “Help, de boekjes zijn op!”. We hebben meteen een berichtje teruggestuurd dat we een nieuw voorraadje komen leveren. Dus nadat we klaar waren met de tuin zijn we even naar de camping gereden met en hebben een nieuwe voorraad afgeleverd. Dus mocht je te gast zijn op Alevi Camping, onze reisgids is ook daar verkrijgbaar! (Willy, Meine en alle anderen: dank je wel voor de verkoop)

Smultron

Smultron

Eenmaal thuis is Suzanne aan de slag gegaan om van alle vruchten jam en sap te maken en ben ik wat gaan opruimen. Plotseling riep Suzanne dat er een auto met een Nederlands kenteken de oprit op kwam rijden. Nieuwsgierig liepen we naar buiten. Toen de mensen uitstapten werden we begroet met “Wonen hier twee bekende Zweedse boekenschrijvers?”. Het bleken Paula en Gerrit uit Vitsand te zijn en ze kwamen langs om een reisgids te kopen. Nadat we ons aan elkaar hadden voorgesteld herinnerde ik me Paula ook weer, een paar jaar geleden hadden we een “muis” gevangen hadden en Paul mailde dat dat geen muis was maar een lemming. In ieder geval hebben we koffie gezet en uitgebreid gepraat over Zweden en Noorwegen. Het is altijd leuk om de verhalen te horen van mensen die naar deze landen gaan, waarom ze dat doen en wat ze meegemaakt hebben. Paula en Gerrit, mochten jullie dit lezen, dank jullie wel voor het bezoek, het was gezellig!

Stöllet is onze eigen smultronställe, hier is het (bijna) altijd rustig en voor ons dé plek om te ontspannen en leuke dingen te doen.

 

Tingvalla

We zijn weer eens naar Karlstad geweest en we hebben ons gebruikelijke rondje gedaan Bergvik, Välsviken en het centrum. Niet alles is hier in de buurt te koop en waar je in Nederland bij wijze van spreken een IKEA op iedere straathoek vindt ligt voor ons de dichtstbijzijnde IKEA iets meer dan 130 kilometer verderop. Iedere keer als we door Karlstad lopen zeggen we tegen elkaar dat het een mooie stad is. Vandaag hebben we onder leiding van Daan een wandeling gemaakt langs enkele bezienswaardigheden.

DSC01621

Aan de Älvgatan staan nog oude houten huizen.

Karlstad werd vroeger, in de vikingtijd, Tingvalla genoemd. In 1548 kreeg de stad van Karl de IX stadsrechten en werd de plaats Karlstad genoemd. Karlstad is de centrale plaats voor de gemeente Karlstad, de hoofdstad van de provincie Värmland en universiteitsstad. Karlstad ligt aan de monding van de Klarälv aan de noordkant van het meer Vänern. De Klarälv vertakt bij Karlstad waardoor de stad verdeeld is in een aantal eilanden. Het symbool van de Karlstad is een zon, dit komt van “Sola i Karlstad”. “Sola i Karlstad” heette eigenlijk Eva Lisa Holtz (1739 – 1818) en was de eigenaresse van een oude herberg in de stad. Ze was bekend vanwege haar “zonnige” humeur. Toen men in 2004 het overdekte winkelcentrum Mitt i City ging bouwen ontdekte men restanten van de herberg.  De restanten zijn gewoon weggegooid. Het enige wat overgebleven is, is de zon als symbool. Het centrale deel van Karlstad ligt op Tingvallaön (het Tingvalla eiland). Hier vind je het centrum en de oudste gebouwen van de stad. Na de grote brand in 1865 is het oude deel van Karlstad opnieuw opgebouwd met ongewone brede straten en een groot plein. Het idee was dat de brede straten voorkwamen dat het vuur zich gemakkelijk kon verspreiden.

DSC01626

Stenbro

De stenenbrug Östra bron (Stenbron of Store Bro) verbindt de stadsdelen Norrstrand en Haga. De bouw begon in 1761 en de brug werd ingewijd in 1797 door Gustav IV Adolf. De burg was pas helemaal klaar in 1811. Het is langste stenen boogbrug in Zweden en is 168 meter lang en heeft 12 granieten bogen.

Pråmkanal

Pråmkanal

Ondanks de vele vertakkingen van de Klarälv werd er er toch een kanaal gegraven in Karlstad. Het zogenaamde pråmkanal werd gebouwd tussen 1835 en 1838. De bedoeling was om een betere verbinding te krijgen tussen de Klarälv en het meer Vänern. Via het kanaal werden ijzer, zwavel, kolen, hout en papier van de fabrieken langs de Klarälv vervoerd. Rond 1930 was het hoogtepunt van het transport over het kanaal. In 1957 is gestopt met het vervoer van goederen en werd het kanaal alleen nog maar gebruikt voor privéboten. Het kanaal is 1,8 kilometer lang en ongeveer 15 meter breed. In het kanaal zit één sluis, de Carlarnas sluss genoemd naar koning Karl IX. Nu wordt het kanaal in de zomermaanden ook gebruikt door bootbussen die deel uitmaken van het openbaar vervoersnetwerk in Karlstad.

Sockerslottet

Sockerslottet is de koosnaam van het gebouw dat in 1898–99 is gebouwd in de wijk Ugglan. Jonas Andersson i Trossnäs liet dit bouwen voor het huwelijk van zijn dochter Ida.

Er is nog veel meer te zien in Karlstad maar daarover komt in de toekomst waarschijnlijk wel weer een nieuw verhaal.

Het fabriekje draait weer

Vanmorgen zijn we eerst naar het tursitbyrå in Torsby geweest en hebben daarna boodschappen gedaan. Na de lunch zijn we bosbessen gaan plukken. Op “onze” plek stonden enorm veel struikjes die volhingen met dikke bosbessen. In een mum van tijd hadden we een kilo bij elkaar geplukt. Daarna zijn we even gaan zwemmen in Övre Brocken, op een prachtige plek met een zandstrand en water dat heel langzaam dieper werd. Het is leuk om te zien hoe het er aan toe gaat. Er is geen drukte, iedereen kan zijn gang gaan, mensen komen en gaan, sommigen zo te zien voor een dag anderen komen of om even af te koelen en zijn zo weer weg.

Even zwemmen

Even zwemmen

Toen we weer thuis waren zijn we in de tuin frambozen gaan plukken. Ook die doen het deze zomer erg goed en ook hier hadden we snel een bak vol. Als ik het zo bekijk hebben we de komende weken nog steeds veel frambozen. De grondstoffen voor het jamfabriekje zijn binnen. Suzanne is daarna de vruchten gaan wassen en even later stond er een ketel op het fornuis te pruttelen. Ondertussen werden de potjes in de oven gezet om te steriliseren. En een tijdje later waren er 23 kleine jampotjes gevuld met jam. Suzanne heeft drottningsylt (koninginnenjam) gemaakt, een jam van bosbessen en frambozen.

Jam

De eerste potjes jam van deze zomer.