Spreek jij Zweeds?

“Spreek jij Zweeds?” wordt me regelmatig gevraagd als ik met iemand aan het praten ben over Zweden. “Natuurlijk!” zeg ik dan. Mensen verbazen zich er vaak over en vragen zich af of niet moeilijk is om te leren etc. Als je zoveel jaar in Zweden komt en er zelfs een huis hebt, ben je naar mijn idee verplicht om ieder geval iets van de taal te leren en je verstaanbaar te kunnen maken.

Ons vakantiehuis in Osby. We waren meteen verliefd op Zweden.

Ons eerste vakantiehuis dat we in Zweden huurden stond in Osby.
We waren meteen verliefd op Zweden.

Na onze eerste vakantie in Zweden in Osby in Skåne en waren we op de terugweg al aan het praten over waar we de volgende keer in Zweden op vakantie zouden gaan. Iets van de taal leren leek me toen ook wel leuk, dus ik dacht “een beginnerscursus is wel voldoende”. Ik ben toen we thuiskwamen op zoek gegaan naar de mogelijkheden om een cursus Zweeds te volgen. In Apeldoorn vond ik toen het Talencentrum dat cursussen Zweeds verzorgde voor beginners en gevorderden. Zo kwam het dat ik één keer per week ‘s avonds naar “school” ging voor een cursus Zweeds en daarnaast huiswerk maakte. Na een cursus van zo’n 20 lessen volgende een vervolgcursus en daarna weer een en daarna weer een etc. Onze lerares Agneta was van oorsprong Zweeds en leerde ons meer dan wat in de lesboeken stond. We leerden ook het een en ander over de Zweden zelf zoals Lucia, Kerst, Pasen, Midsommar, het koninghuis, muziek, literatuur enz. (als je dit leest “Tack Agneta!”).

Nya mål 1 en 2

Nya mål 1 en 2. Deze hebben we tijdens de cursus gebruikt. De boeken zijn volledig in het Zweeds (dus niet Nederlands/Zweeds) en zijn bedoeld voor mensen die Zweeds als tweede taal leren.

Tussendoor gingen we naar Zweden op vakantie en probeerde ik zo veel mogelijk mijn Zweeds te oefenen. Zeker het eerste jaar was mijn woordenschat nog niet zo goed dat ik een gesprek kon voeren en ging men toch vaak over in het Engels. Onderweg probeerde ik zoveel mogelijk borden die langs de weg stonden te lezen en te vertalen en bij de kassa oefende ik iedere keer of ik het bedrag kon verstaan zonder op het display te kijken. “ett tusen trehundra åttiosju” verstaan is och wat anders dan “1387” lezen. “Hej” (hallo) en “Tack” (dankjewel) en “Varsågod” (alstublieft) gebruikte ik al. Iedere vakantie ging het weer een stukje beter en uiteindelijk zei iemand “Du är duktig på svenska.”. Het compliment was binnen, een Zweed die zei dat ik goed Zweeds sprak.

Na een aantal jaren cursus viel er uit onze gewone lesboeken niets meer te leren. We hebben nog wel wat extra grammatica doorgenomen, gezamenlijk een film gekeken en een boek gelezen maar dat sprak ons toch minder aan. Onze groep is toen gestopt met de cursus. Het is wel zaak om het Zweeds te onderhouden. Als je er niet af en toe wat aan doet dan zakt het weg. In de jaren daarna ben ik daarom blijven lezen en luisteren. Leesboeken, e-books en luisterboeken zijn via internet te koop. Tip: in de zomer zijn er bij loppissen ook veel boeken te koop. Mijn Zweeds is nu zo goed dat ik geen moeite heb met het lezen van kranten en boeken en het luisteren van podcasts. In de zomer spreek ik zoveel mogelijk Zweeds. Het grappige is dat als ze je aan zien komen rijden met je Nederlandse kenteken ze in het Engels beginnen. Als ik daarna in het Zweeds begin zeggen ze vaak enthousiast “Du talar Svenska!”. Natuurlijk is mijn Zweeds nog lang niet perfect en dat zal het ook nooit helemaal worden, maar het is goed genoeg om een (telefoon)gesprek te kunnen voeren, de brieven van de gemeente, bank, belastingdienst te begrijpen, een e-mail te sturen om wat te vragen etc.

Tips
Naast het volgen van een cursus zijn er nog meer manieren om Zweeds te leren en je woordenschat uit te breiden.
Als je naar een specifieke regio gaat kun je de regionale krant op internet lezen/bekijken. En als je toch op zoek bent naar brochures en folders voor je vakantie neem dan ook eens de Zweedse variant. Of neem een aantal folders mee naar huis die je thuis doorneemt als je je volgende vakantie gaat plannen. Er zijn ook genoeg tijdschriften die leuk zijn om nog een keer na te slaan, bijv. “Aret runt” met o.a. recepten en een puzzelbijlage (een Zweedse woordzoeker moet toch wel lukken?). Verder liggen er in de supermarkt ook een aantal gratis krantjes.

Lezen is goed voor je woordenschat, maar ik kan me heel goed voorstellen dat je op een gegeven moment wel klaar bent met Emil, Pippi, Bullerbyn, Madicken, Ronja en de jeugdboeken. Als je liever boeken voor volwassen leest is daar in Zweden een mooie oplossing voor, de zogenaamde Lättlast boeken. Dit zijn boeken voor volwassenen die in eenvoudig Zweeds geschreven zijn. Ze onderscheiden drie niveau’s:
Lättast: Dit zijn de eenvoudigste boeken. Weinig tekst, afbeeldingen dragen het verhaal.
Lättare: Dit zijn boeken met eenvoudige, korte zinnen. De teksten zijn wat langer. Vaak zijn ze geïllustreerd.
Lätt: Deze boeken bevatten langere zinnen en wat moeilijkere woorden en vereisen een wat grotere woordenschat. Dit is voor lezers die op weg zijn naar de “normale” boeken. Meer is te vinden op de website: Lättläst

Voorbeeld van een lättläst boek ("I stormen ska du dö" van Anna Jansson)

Voorbeeld van een lättläst boek
(“I stormen ska du dö” van Anna Jansson, 118 bladzijden)

Voor het nieuws is er nog 8sidor, op deze site wordt het nieuws op een vergelijkbare manier geschreven als Lättlast. Daarnaast kun je tekst voor laten lezen, het tempo ligt ook wat lager zodat het goed te volgen is.

Om het Zweeds te verstaan luister ik naar de zweedse radio, naar luisterboeken en naar podcasts. Op de site van Sveriges Radio (sr.se) staat een link naar de pagina met podcasts (poddradiosidan). Mijn favoriete podcasts zijn: Språket (over de Zweedse taal) Kropp och själ i P1 (lichaam en geest), P3 Om (korte onderwerpen die aan het nieuws gerelateerd zijn), Människans mått (levensfilosofie), Vetandets Värld i P1 (onderzoek en wetenschap). Van Språket sla ik nooit een aflevering over, van de anderen luister ik de afleveringen met onderwerpen die me aanspreken.

www.svtplay.se

www.svtplay.se

Verder kun je via svtplay.se Zweedse tv via internet kijken. Voor diegenen die van kenniskwissen houden is “Vem vet mest?” leuk om te kijken. De vragen worden voorgelezen maar komen ook in beeld zodat je als je als wat Zweeds kunt, thuis mee kunt doen. Mocht dat te veel zijn, er zijn ook genoegd kinder/jeugd-programma’s om te bekijken.

(Mocht je op zoek zijn naar luisterboeken en DVD’s kijk dan eens bij de “Loppis” in het menu)

Lycka till!

Vasaloppet

In de aanloop naar de Vasaloppet op 8 maart zijn er anderhalve week van te voren al verschillende wedstrijden. Maar het hoogtepunt blijft de Vasaloppet zelf, een langlauftocht van 90km van Sälen naar Mora.

De Vasaloppet is de oudste, langste en grootste (grootste aantal deelnemers) langlaufwedstrijd ter wereld. Aan de Vasaloppet zelf doen 15.000 deelnemers mee en aan de overige wedstrijden in de dagen ervoor nog zo’n 60.000. Normaal is de Vasaloppet altijd op de eerste zondag in maart alleen dit jaar is de wedstrijd opgeschoven vanwege de wereldkampioenschappen in Falun. De wedstrijd is voor het eerst in 1922 gehouden en sinds die tijd is de wedstrijd vrijwel jaarlijks gehouden. In 1932 en 1990 is de wedstrijd niet doorgegaan omdat er te weinig sneeuw lag en in 1934 vanwege te weinig aanmeldingen.

De Vasaloppet wordt gehouden als herinnering aan de vlucht van Gustav Vasa naar Noorwegen in 1521. Hij probeerde het volk te bewegen om in opstand te komen tegen koning Kristian die als een tiran over het land regeerde. Het volk wilde echter niet in opstand komen waardoor Gustav gedwongen werd te vluchten. Bij Sälen werd hij echter ingehaald, het volk was van gedachten veranderd, en werd hem gevraagd om de opstand tegen de koning te leiden. Gustav is toen teruggegaan van Sälen naar Mora. Uiteindelijk werd Gustav Vasa op 6 juni 1523 gekozen tot koning van Zweden. Overigens vragen de historici zich af of Gustav Vasa wel kon skiën of dat hij gewoon sneeuwschoenen aan had. Hoe dan ook het is een mooi verhaal en er is een geweldig sportevenement uit ontstaan.

Vasaloppet

Gustav Vasa deed zelf ook nog een stukje mee.

Vandaag zijn we gaan kijken bij de finish van de “kortvasan” dit is een langlauftocht van de 30km van Oxberg naar Mora. Het was leuk om een keer een finish van een dergelijke wedstrijd mee te maken. Wat opviel was dat sommige deelnemers met moeite de eindstreep haalden en van sommigen had je het idee dat ze zo nog even terug gingen naar Oxberg. Verder zag je oud en jong (minimum leeftijd is 12 jaar) gewoon de finish passeren. We stonden even te kijken naar de tijden bij de finish en wat we zo zagen was het gemiddelde rond de 2 uur. Langlaufen of zoals ze hier zeggen Längdskidåkning is hier echt een volkssport.

Vasaloppet

De finish is in zicht

Vasaloppet

De finish

Vasaloppet

De laatste loodjes

Vasaloppet

Een flinke sneeuwbui hoort er bij

Op de terugweg zijn we vanuit Mora via Oxberg gereden en dan krijg je nog meer respect voor de deelnemers, 30km is een echt heel eind op die smalle langlaufski’s.

 

 

Skiën

Vandaag zijn we gaan skiën op Branäs. Het was niet zo’n heel erg mooi weer, maar veel beter zou het volgens de voorspellingen deze week ook niet worden. Daarom zijn we vanmorgen ondanks dat het regende toch op pad gegaan. Branäs is een eind verderop en het weer zou daar vast goed genoeg zijn om te skiën.

Toen we de ski’s gehuurd hadden en een liftkaart gekocht was het vrijwel droog. Boven op de berg waaide het stevig. Gedurende dag de viel er nog een flinke sneeuwbui, maar kwam ook de zon er even door en in de loop van de middag begon het weer te motregenen.
Branäs Branäs Branäs Branäs Branäs

Al met al hebben we vandaag genoten. Daan is verreweg de beste skiër van ons gezin. Emma en ik moesten toch weer wennen aan de ski’s en gaan ook wat voorzichtiger naar beneden. Suzanne zorgt voor de foto’s en kijkt ondertussen rond.

Af en toe wordt gevraagd of je kunt skiën in de buurt van Stöllet. Hieronder een lijstje met met wat Branäs te bieden heeft:
Seizoen: 22 december – 12 april
Aantal pistes/afdalingen: 27
Hoogte 415 meter
Aantal liften 20 (inclusief de gondellift)
Langste piste: Storbacken 3 km in een afdaling
Langlaufloipes: 20 km
Snowpark, funpark en big air bag zijn iedere dag tot 19.00 open
Skiën kun je tot 19.00 ‘s avonds
Daarnaast kun je natuurlijk ski’s huren, zijn er restaurantjes, etc.

Verder liggen Hovfjället en Långberget ook nog in de buurt maar daar hebben we nog nooit geskied.

Fotomuur

Gisteren zijn we naar Karlstad geweest en vandaag is een dag voor wat dingetjes in en om het huis. Er zijn nog twee radiotoren die maar niet dicht willen, we moeten nog een paar boodschappen doen en we wilden de fotomuur op de overloop reorganiseren.

Van de radiotoren heb ik de thermostaatknop losgehaald en het pinnetje dat de klep moet regelen losgemaakt zodat het weer soepel beweegt. Daarna de knop er weer op geschroefd en de in de stand “uit” gedraaid. Nu is het afwachten om te zien of de radiotoren ook echt afkoelen.

Verder hebben we vandaag de fotomuur gereorganiseerd. We hebben van iedere keer dat we in Stöllet waren een foto laten afdrukken. Na zo’n 5 jaar is de muur op de overloop aardig gevuld met foto’s. Het is enorm leuk om af en toe eens terug te kijken wat we allemaal beleefd hebben. Ons eerste idee was om telkens een ander lijstje te gebruiken. Het zag er wel gezellig uit maar als het er veel worden, wordt het lastig om alles goed te hangen. Dus zijn we begonnen met alles foto’s in zwarte IKEA Nyttja lijstjes te doen. We wilden ze in Nederland alvast kopen maar kwamen er achter dat ze uit de collectie gaan. We hebben uitgerekend dat om de muur gevuld te krijgen dat we nog 38 lijstjes nodig zouden hebben. De IKEA’s in de buurt, die in Amersfoort en Duiven, hadden er nog maar een paar en in de rest van Nederland waren er ook amper nog te krijgen. In Zweden waren ze nog ruim op voorraad dus toen we gisteren in Karlstad waren hebben we er 40 gekocht (dus mocht iemand daar een vrijwel leeg rek aantreffen, dan is dat onze schuld).

FotomuurHet ziet er nu een stuk strakker uit en we hebben nog voldoende ruimte voor iets meer dan 30 foto’s. Het duurt nog wel even voordat de muur helemaal vol is, maar de lijstjes hebben wel al.

Hij doet ‘t weer

Zaterdagavond deed de luftvärme het niet meer. Ik heb er toen zelf nog even naar gekeken en kon zo gauw niet zien wat de oorzaak was. Daarna heb ik op mijn gemak maar eens de hele servicemanual doorgenomen. Allerlei schema’s, grafieken en tabellen kwamen voorbij. Pagina 24 tot en met 37 ging over de mogelijke storingen, allemaal heel handig uitgewerkt in de stroomdiagrammen en tabellen. Het grootste deel ging over de signalen die de binnenunit zou moeten geven als de buitenunit een defect had. Maar de binnenunit deed het gewoon! Tenslotte kwam ik bij het deel dat alleen over de buitenunit ging en dan ging het al vlug over een defecte compressor, ventilatormotor etc. Op de printplaat zou ook nog een zekering moeten zitten maar daar moest de hele unit voor gedemonteerd worden. Ook geen klus die je in deze tijd van het jaar even doet. We hadden daarom al besloten het maar te laten totdat de sneeuw weg was. Vervelend maar de gewone verwarmingsketel doet het nog. Tot zo ver de luftvärme.

Luftvärme

Gisteren zetten we de vaatwasser aan en die begon gewoon te lopen. We waren druk met andere dingen en hebben er verder niet op gelet. Toen ik ‘m wilde uitruimen bleek dat de lampjes uit waren maar het programma niet goed gelopen had want onderin stond nog gewoon water met schuim. Ik dacht nog “$@(*&@# dat zul je net hebben ook nog de vaatwasser stuk”. Het ding maar leeggeruimd en gekeken wat daar nu mee aan de hand was. Deur dicht, apparaat aan, “hmmm hij maakt wel een erg vreemd geluid bij het afpompen en de lampjes branden ook niet zoals het hoort.”. Toen bedacht ik plotseling dat we dit al een keer eerder gezien hadden. Er is dan een zekering stuk waardoor het apparaat onvoldoende stroom krijgt. In de kelder was er echter geen zekering die stuk was. Dan maar naar buiten. Na wat zoeken bleek dat daar een van de zekeringen stuk was gegaan. De zekering vervangen, de vaatwasser weer aangezet en die liep weer als vanouds. Zou de luftvärme het nu dan ook doen? Apparaat aangezet maar er gebeurde niets. Even later begon de ventilator toch te lopen, blijkbaar moest het apparaat even opstarten. Hij doet het weer!

Zekeringen

Waarom we dat niet eerder gemerkt hebben? Als er een zekering buiten uitvalt dan gaan de lampen nauwelijks merkbaar minder fel branden maar ze doen het wel allemaal nog. Apparaten met een motor of elektronica krijgen minder spanning en werken dan niet of niet meer goed.

Gisteren was het overigens mooi weer net iets boven 0 en de zon scheen. De oprit was een grote ijsbaan.

Mooi weer

 

Vanmorgen sneeuwde het en nu is de oprit weer helemaal wit. Het blijft wel glad met dat dunne laagje sneeuw op het ijs, voor je het weet ga je onderuit. Door het dooien en vriezen is de sneeuw ook hard geworden. Als je de tuin in loopt, loop je op de bovenste laag totdat je door die laag heen zakt en je tot over je laarzen in de sneeuw staat.

IMG_1771